آزمون M_CHAT
آزمون M-CHAT ابزاری ساده و علمی برای بررسی اولیه نشانههای اختلال طیف اوتیسم در کودکان نوپا است. این پرسشنامه با مجموعهای از سوالات هدفمند، به والدین و مراقبین کمک میکند تا تصویر دقیقی از وضعیت رشد اجتماعی و ارتباطی کودک خود به دست آورند.
با انجام این آزمون در زمانی کوتاه، میتوان در صورت وجود علائم هشداردهنده، اقدامات ارزیابی و مداخله زودهنگام را آغاز کرد و از فرصت طلایی سالهای اولیه زندگی کودک بهترین بهره را برد.
آزمون ام چت ( M_CHAT) چیست ؟
آزمون M-CHAT (Modified Checklist for Autism in Toddlers) یکی از پرکاربردترین ابزارهای غربالگری برای شناسایی زودهنگام اختلال طیف اوتیسم و سایر تأخیرهای رشدی در کودکان نوپا است. این آزمون به والدین و مراقبین کمک میکند تا با پاسخ به مجموعهای از پرسشهای ساده، احتمال وجود علائم هشداردهنده را شناسایی کنند و در صورت نیاز، اقدامات ارزیابی و مداخله زودهنگام را آغاز نمایند.
با توجه به اینکه شناسایی بهموقع اوتیسم میتواند تأثیر بسزایی در روند درمان و بهبود مهارتهای ارتباطی و اجتماعی کودک داشته باشد، M-CHAT به عنوان یک ابزار کمهزینه، سریع و قابل اجرا در خانه یا مراکز بهداشتی، جایگاه ویژهای در برنامههای پایش رشد کودکان دارد.
آزمون M-CHAT برای کودکان ۱۶ تا ۳۰ ماهه طراحی شده و شامل ۲۰ سؤال دوگزینهای («آری» یا «خیر») است که رفتارها و مهارتهای اجتماعی، ارتباطی و حرکتی کودک را بررسی میکند. پرسشها بهگونهای تدوین شدهاند که والدین یا مراقبین بتوانند بر اساس مشاهده رفتارهای روزمره کودک به آنها پاسخ دهند. نکته مهم این است که پاسخها باید بر اساس رفتار معمول کودک و نه رفتارهای مقطعی یا اتفاقی ثبت شوند.
این آزمون در دو مرحله انجام میشود: مرحله اول، همان M-CHAT اصلی است که در سایت خانه رشد به صورت رایگان و آنلاین قابل انجام است. در صورت قرار گرفتن نتیجه در محدوده خطر متوسط، مرحله دوم یعنی مصاحبه پیگیریکننده (M-CHAT-R/F) توسط فرد متخصص انجام میشود تا اطمینان بیشتری در تشخیص حاصل گردد. این بخش به بررسی دقیقتر پاسخهای سوالات مشکلدار میپردازد و میتواند تعیین کند که آیا کودک واقعاً رفتار مورد نظر را دارد یا خیر.
یکی از ویژگیهای M-CHAT این است که حتی اگر نتیجه آزمون نشاندهنده احتمال اوتیسم نباشد، میتواند نشانههایی از سایر اختلالات رشدی یا تأخیرهای تکاملی را مشخص کند. این مزیت باعث شده که M-CHAT به عنوان یک ابزار غربالگری جامع در برنامههای پایش رشد کودک در بسیاری از کشورها مورد استفاده قرار گیرد.
اجرای آزمون بهتر است در محیطی آرام، با حوصله و بدون عجله انجام شود. والدین باید با دقت به رفتار کودک در شرایط طبیعی توجه کنند و در صورت شک، پاسخ را بر اساس الگوی کلی رفتار او انتخاب نمایند. همچنین تکرار آزمون در بازههای زمانی مختلف میتواند به ارزیابی تغییرات رشد کودک و شناسایی بهموقع مشکلات کمک کند.
درمانگران اوتیسم خانه رشد
بیش از 22 در مانگر و متخصص درمان اوتیسم در خانه رشد مشغول به فعالیت بوده و در زمینه های مختلفی اعم از گفتاردرمانی ، کار درمانی ، روانشناسی و غیره برای درمان اوتیسم خدمت رسانی می نمایند.
مخاطب آزمون M_CHAT
آزمون M-CHAT برای والدین، مراقبین اصلی کودک، مربیان مهدکودک و متخصصان رشد طراحی شده است. این افراد به دلیل آشنایی مستقیم با رفتارها و مهارتهای روزمره کودک، میتوانند دقیقترین پاسخها را به پرسشهای آزمون بدهند.
گروه سنی مناسب برای این آزمون، کودکان ۱۶ تا ۳۰ ماهه هستند؛ دورهای حساس که بسیاری از مهارتهای ارتباطی و اجتماعی شکل میگیرد و شناسایی زودهنگام اختلالات میتواند بیشترین تأثیر را در روند درمان داشته باشد.
علاوه بر خانوادهها، پزشکان کودکان، روانشناسان و کاردرمانگران نیز از این آزمون برای پایش رشد و شناسایی بهموقع علائم اوتیسم یا سایر تأخیرهای رشدی استفاده میکنند.
نحوه تفسیر نمرات پرسشنامه غربالگری اتیسم
احتمال کم برای ابتلا به اتیسم
اگر مجموع نمرات کودک بین 1 تا 2 شد , نشانه احتمال ضعیف ابتلا به اتیسم است. اگر چنین کودکی زیر 24 ماهگی است بهتر است بعد از 24 ماهگی مجددا توسط این چک لیست مورد ارزیابی قرار گیرد .
احتمال متوسط برای ابتلا به اتیسم
اگر مجموع نمرات کودک 3 تا 7 شد , بخش دوم این آزمون که “مصاحبه پیگیری کننده ” هست را انجام دهید تا اطلاعات بیشتری در مورد سوالاتی که نمره یک گرفته اند کسب کنید. اگر بعد از اجرای “مصاحبه پیگیری کننده” مجموع نمرات کودک 2 یا بالاتر بود، کودک را برای ارزیابی های تشخیصی کاملتر ) با تست های اصلی تشخیص اتیسم ( و ارزیابی های لازم برای مداخلات زودهنگام ارجاع دهید. ولی اگر مجموع نمرات کودک بعد از اجرای “مصاحبه پیگیری کننده” 0 یا 1 شد , احتمال ابتلا به اتیسم در کودک منتفی است و نیازی به ارجاع کودک نیست. البته اگر بعدا علائم هشدار دهنده در مورد اتیسم در این کودک باقی مانده بود بهتر است دوباره با این چک لیست مورد ارزیابی قرار گیرد .
* به این دلیل که برای انجام آزمون ” مصاحبه پیگیری کننده ” نیازمند یک فرد متخصص جهت بررسی پاسخ های شما میباشد این آزمون ثانویه در سایت قرار نگرفته است و چنانچه نمره کودک تان بین 3 تا 7 قرار گیرد ، به صورت مستقیم پیشنهاد غربالگری به شما داده میشود تا متخصصین رشد شرایط کودکان تان را بررسی نمایند .
احتمال زیاد برای ابتلا به اتیسم
اگر مجموع نمرات کودک 8 تا 20 شد ، بدون اجرای ” مصاحبه پیگیری کننده ” می توانید کودک را برای ارزیابی های تشخیصی کاملتر ( با تست های اصلی تشخیص اتیسم ) ارجاع دهید.
بخش مصاحبه پیگیری کننده
بخش ” مصاحبه پیگیری کننده ” فقط برای آن دسته از سوالات که نمره یک گرفته است باید اجرا شود . اگر در دو سوال از این دسته سوالات پاسخ های قبلی خانواده تایید گردد یعنی اثبات گردد که کودک آن رفتار را ندارد یا در سواالت 2، 5 و 12 اثبات گردد که کودک آن رفتار را دارد بایستی کودک را هرچه سریعتر برای ارزیابی با تست های تشخیصی یا ارزیابی برای مداخلات اولیه ارجاع داد .
توجه داشته باشید که ممکن است در این بخش شما در پاسخ به سوالات از وازه هایی مانند ” شاید ” یا ” احتماال ” استفاده کنید . در اینگونه مواقع شما باید بدانید که غالبا کودک چگونه است و بر اساس رفتار کودک در اغلب موارد تصمیم بگیرید که آیا کودک آن رفتار را دارد یا ندارد. زمانی که شما نمیتوانید قاطعانه ” آری” یا ” خیر” را بیان کنید و با شک و تردید پاسخ می دهید, بایستی مصاحبه کننده تصمیم نهایی را بر اساس گفته های شما بگیرد که آیا کودک آن رفتار را دارد یا ندارد .
لطفا دقت کنید که در بخش “مصاحبه پیگیری کننده ” به جای بلی و خیر، از گزینه های ” این رفتار را دارد ” و ” این رفتار را ندارد ” استفاده شده است .
* مجددا یادآوری میکنیم که این بخش از آزمون به دلیل نیازمند بودن به تفسیر توسط مصاحبه کننده، در سایت قرار نگرفته و چنانچه نمره کودک تان در آزمون بین 3 تا 7 قرار گرفت، میتوانید جلسه غربالگری داشته باشید تا غربالگران مجموعه خانه رشد شرایط کودک رو به صورت کامل بررسی نمایند .
