گفتاردرمانی کودکان چیست ؟ یک برنامه درمانی برای مشکلات گفتاری یا زبانی می باشد. این مشکلات ممکن است شامل اشکالاتی در زمینه های بیان، روان بودن گفتار، تشدید یا پیچش صدا و محدود بودن تعداد واژگان کودک باشد.مشکل های بیان عبارت اند از تلفظ نادرست برخی حروف و کلمات. مشکلات روانی گفتار عبارت است لکنت، پریده گویی، تکرار صدا ها یا هجا ها و کشیدن برخی هجا ها یا کلمات.مشکلات تشدید نیز شامل اختلالاتی است که مربوط به گام، حجم و کیفیت صدا هستند.
فعالیت ها و تمارین گفتار درمانی می توانند این مشکلات را در کودکان و بزرگسالان برطرف کرده و به کودکانی که در انتخاب الگو های گفتار کند هستند نیز کمک کنند.
چرا کودک به گفتار درمانی نیاز پیدا می کند؟
کودکان برای اختلالات گفتاری متفاوت مانند لکنت زبان، مشکلات در تلفظ حروف یا کلمات، مشکل در زیر و بم کردن یا حجم و کیفیت صدا، درک محدود از کلمات یا بیان محدود آن ها به گفتار درمانی نیاز دارند. برخی از کودکان در کنار هم قرار دادن کلمات و ساختن جمله مشکل دارند و برخی دیگر در استفاده مناسب و درست از زبان با مشکل روبرو هستند.برخی در حافظه خود دچار اشکال هستند و برخی دیگر در بلع، جویدن، سرفه و امتناع از غذا خوردن مشکل دارند.دلیل بسیار زیاد و متنوعی وجود دارد که میتواند باعث شود کودک مداخلات گفتار درمانی نیاز پیدا کند.
چه کودکانی به گفتاردرمانی نیاز دارند؟
به طورکلی کودکان نیازمند مداخله گفتار درمانی شامل گروه های زیر می باشند:
کودکان دارای لکنت زبان_ کودکان دارای مشکلات تلفظی و واجی_ کودکان مبتلا به اوتیسم_ کودکان کم توان و ناتوان ذهنی_ کودکانی که در خواندن، نوشتن و محاسبات ریاضی دچار مشکل هستند_ کودکان دارای مشکلات شنوایی و کاشت حلزون_ کودکان دارای شکاف کام و لب_ کودکان با مشکلات دیزارتری و آپراکسی_ کودکان دارای مشکلات صوتی مثل صدای گرفته و خش دار_ کودکانی که تاخیر گفتار و زبان داشته و دیر صحبت را آغاز کرده اند_ نوزادان نارس و یا درگیر با بیماری های خاص با مشکل در مکیدن و بلع شیر_ کودکان بیش فعال_ کودکان دارای سندروم های متفاوت مانند سندروم داون و سندروم ویلیامز
روند رشد طبیعی حرف زدن کودک
قبل از یک سالگی: کودک در سنین زیر یک سالگی باید توانایی تولید اصوات با هدف برقراری ارتباط را داشته باشد.حدوداً در یک سالگی اغلب کودکان می توانند کلماتی مثل بابا و ماما را بیان کنند.
در این سن کودک باید به صدا های اطراف خود واکنش نشان دهد در غیر اینصورت باید از نظر سلامت و کفایت شنوایی نیز مورد بررسی و ارزیابی قرار بگیرد.
یک تا دو سالگی: به تدریج و همگام با رشد، کودک باید بتواند دامنه لغات خود را افزایش داده و بتواند حدود ۲۰ کلمه را بیان کند. در حدود ۱۵ ماهگی باید توانایی درک و انجام دستورات کلامی نیز از کودک دیده شود.
دو تا سه سالگی: در این سن کودک باید توانایی جمله سازی را به شکل جملات کوتاه و ساده مثل “بابا بیا” یا “مامان آب” را داشته باشد.
نشانه های مشکلات گفتاری در کودک
۱۲ تا ۱۵ ماهگی
ایجاد اصوات و صدا های محدود توسط کودک_ عدم توانایی رساندن منظور با تکان دادن دست،سر یا نشان دادن با انگشت_ عدم توانایی بیان کلمات ساده مانند آب و بابا
۱۸ ماهگی تا ۲ سالگی
عدم توانایی در بیان بخش پایانی کلمات_ ترجیح کودک به جای صحبت کردن، استفاده از اشاره ها و حرکات غیر کلامی باشد_ استفاده از عبارات دو یا چند کلمه ای محدود
۲ تا ۴ سالگی
عدم توانایی کودک در ساخت جملات ساده_ محدود بودن دایره لغات کودک و عدم توانایی او در استفاده از کلمات جدید_ عدم توانایی رساندن منظور خود به سایرین توسط گفتار و کلام
۴ تا ۵ سالگی
مشاهده نشانه هایی از لکنت مانند تکرار، کشیده گویی و قفل در گفتار کودک_ تکرار مداوم صدا ها و کلمات_ عدم تبعیت کودک از دستور های والدین یا مربی و عدم درک دستور ها توسط او
برخی اهداف گفتار درمانی کودکان:
۱. کمک به برقراری ارتباط. راه هایی برای کودکان فاقد کلام برای برقراری ارتباط بدون کمک و با کمک کتاب های ارتباطی، دستگاه های ارتباطی پیشرفته و برنامه های ارتباطی.
باید توجه داشت که گفتار درمانی فقط جنبه گفتاری را شامل نمی شود بلکه شامل بخش های زبانی نیز می باشد.
۲. کمک به مهارت های اجتماعی. توانایی برقراری ارتباط و استفاده از مهارت های اجتماعی یکی از اجزای مهم در تعامل با دیگران و زندگی در اجتماع می باشد. گفتاردرمانگر این مهارت های اجتماعی را مانند ارتباط چشمی، نوبت گیری و… به کودکان آموزش داده و نحوه استفاده درست از آن ها را به کودک می آموزد.
۳. کمک مسائل مربوط به بلع. برخی از نوزادان و کودکان در جویدن و بلع دچار اختلالاتی هستند. اختلالاتی همچون پریدن مداوم غذا در گلو، وجود خس خس در گلو، عدم وجود واکنش بلع و عدم وجود توانایی جویدن. گفتار درمانی کودکان می تواند به بهبود و درمان این اختلالات بپردازد.
فواید گفتار درمانی کودکان چیست
بهبود ارتباط به نحوی که بتوانند افکار و احساسات خود را بیان کنند_ کودک را قادر میسازد گفتاری واضح داشته باشد تا اطرافیان کاملاً متوجه صحبت های او بشوند_ کودکان را برای یادگیری دروس در مدرسه کمک کرده تا بتوانند همگام با سایر کودکان هم سن و سال خود پیش بروند_ کیفیت صدای کودک را بهبود می بخشد_ عزت نفس و استقلال کودک را افزایش می دهد_ درمان اختلالات واجی و بهبود مشکلات مرتبط با بلع
