اگر کودک ۱۸ماهه شما هنوز حرف نمی‌زند یا فقط چند کلمه محدود می‌گوید، طبیعی است که درباره رشد او نگران شوید. حرف نزدن کودک در ۱۸ماهگی لزوماً به معنی وجود یک اختلال مشخص نیست، اما بهتر است مهارت‌های گفتاری، درک زبان، ارتباط غیرکلامی و شنوایی او بررسی شود. ارزیابی به‌موقع کمک می‌کند اگر کودک به حمایت نیاز دارد، مسیر مناسب زودتر مشخص شود.
در این مقاله ازخانه رشد می‌خوانید کودک ۱۸ماهه معمولاً چه مهارت‌هایی دارد، چه عواملی می‌توانند بر شروع حرف زدن او اثر بگذارند، چه زمانی باید به متخصص مراجعه کنید و در خانه چگونه فرصت یادگیری زبان را بیشتر کنید.
کودک ۱۸ماهه باید چه مهارت‌هایی در گفتار و ارتباط داشته باشد؟
رشد گفتار در کودکان یکسان نیست؛ بعضی کودکان زودتر و بعضی دیرتر کلمات را به کار می‌برند. بااین‌حال، توجه به نقاط عطف رشدی کمک می‌کند بفهمیم چه زمانی بهتر است از متخصص راهنمایی بگیریم.
کودک ۱۸ماهه معمولاً چند کلمه می‌گوید؟
بر اساس راهنمای مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا (CDC)، بیشتر کودکان تا ۱۸ماهگی تلاش می‌کنند دست‌کم سه کلمه غیر از «ماما» و «بابا» بگویند. دنبال کردن یک دستور ساده، بدون نیاز به اشاره و راهنمایی حرکتی، نیز از مهارت‌های مورد انتظار در این سن است
جدول رشد گفتار و مهارت‌های ارتباطی کودک از ۱۲ تا ۲۴ ماهگی
رشد گفتار کودک از ۱۲ تا ۲۴ ماهگی به‌تدریج اتفاق می‌افتد. تعداد کلمات، توانایی اشاره کردن و درک صحبت دیگران از مهم‌ترین مواردی هستند که باید در این دوره بررسی شوند. جدول زیر یک نمای کلی از روند رشد این مهارت‌هاست؛ اعداد و مهارت‌های مشخص‌شده نقاط مرجع رشدی هستند و نباید انتظار داشت همه کودکان دقیقاً در یک ماه مشخص به یک توانایی برسند.
| سن کودک | تعداد کلمات | اشاره و ارتباط غیرکلامی | درک زبان و دستور |
|---|---|---|---|
| ۱۲ ماهگی | معمولاً یک یا دو کلمه ساده مانند ماما و بابا | اشاره، دست تکان دادن و نشان دادن اشیا | واکنش به درخواست‌ها و عبارت‌های ساده |
| ۱۳ ماهگی | شروع استفاده از کلمات آشنا و تلاش برای تقلید صداها | استفاده از اشاره و حرکات برای درخواست | درک نام افراد و اشیای آشنا |
| ۱۴ ماهگی | افزایش تدریجی صداها و کلمات هدفمند | نشان دادن یا آوردن اشیای مورد علاقه | شناخت برخی کلمات روزمره |
| ۱۵ ماهگی | تلاش برای گفتن یک یا دو کلمه غیر از ماما و بابا | اشاره برای درخواست چیزی یا کمک گرفتن | شناخت یک شیء آشنا با شنیدن نام آن و دنبال کردن دستور همراه با اشاره |
| ۱۶ ماهگی | گسترش تدریجی واژگان کاربردی | ترکیب نگاه، اشاره و صدا برای برقراری ارتباط | شناخت بیشتر کلمات آشنا و دستورهای روزمره |
| ۱۷ ماهگی | تلاش برای استفاده از کلمات در موقعیت‌های مختلف | نشان دادن اشیا برای جلب توجه دیگران | درک بهتر درخواست‌های ساده |
| ۱۸ ماهگی | تلاش برای گفتن حداقل سه کلمه غیر از ماما و بابا | اشاره برای نشان دادن علاقه یا درخواست و استفاده از حرکات ارتباطی | دنبال کردن دستور یک‌مرحله‌ای بدون نیاز به اشاره و راهنمایی حرکتی |
| ۱۹ ماهگی | افزایش تدریجی تعداد کلمات و استفاده هدفمند از آن‌ها | ترکیب اشاره و کلمات برای انتقال منظور | شناخت نام اشیای آشنا و دستورهای روزمره |
| ۲۰ ماهگی | تلاش برای استفاده از واژه‌های بیشتر در موقعیت‌های روزانه | استفاده از اشاره همراه با صدا یا کلمه | درک درخواست‌های ساده در موقعیت‌های آشنا |
| ۲۱ ماهگی | گسترش تدریجی واژگان و شروع ترکیب‌های ساده در برخی کودکان | نشان دادن، درخواست کردن و جلب توجه با روش‌های مختلف | درک بهتر کلمات و درخواست‌های روزمره |
| ۲۲ ماهگی | افزایش استفاده از کلمات کاربردی | استفاده از اشاره در کنار کلمات برای توضیح منظور | شناخت نام اشیا و افراد آشنا |
| ۲۳ ماهگی | نزدیک شدن به مرحله ترکیب کلمات | ارتباط هدفمندتر با کلمات، نگاه و اشاره | درک درخواست‌های یک‌مرحله‌ای و برخی دستورهای روزمره |
| ۲۴ ماهگی | استفاده از حدود ۵۰ کلمه یا بیشتر و شروع ترکیب حداقل دو کلمه | اشاره به تصاویر و اشیای نام‌برده‌شده و نشان دادن علاقه‌ها | دنبال کردن دستورهای ساده و درک بهتر گفت‌وگوهای روزمره |
نکته مهم: برای ماه‌های بین نقاط عطف رسمی، تعداد کلمات مشخص و ثابتی وجود ندارد. بنابراین، جدول باید به‌عنوان راهنمای مشاهده روند رشد استفاده شود، نه یک آزمون تشخیصی یا معیار قطعی برای مقایسه کودکان.
اگر کودک در ۱۸ماهگی هنوز کلمه معناداری نمی‌گوید، یا در درک دستورهای ساده و استفاده از اشاره نیز مشکل دارد، بهتر است ارزیابی گفتار و زبان را به تعویق نیندازید.
منظور از کلمه، فقط تلفظ واضح و کامل یک واژه نیست. اگر کودک صدایی را به‌صورت هدفمند و نسبتاً ثابت برای اشاره به یک شخص یا چیز به کار ببرد، ممکن است آن صدا بخشی از واژگان کاربردی او محسوب شود؛ تشخیص دقیق آن به بررسی نحوه استفاده کودک از صداها و کلمات بستگی دارد.
بنابراین، اگر کودک شما کمتر از حد انتظار کلمه می‌گوید یا هنوز هیچ کلمه معناداری به کار نمی‌برد، بهتر است به‌جای مقایسه با کودکان دیگر، مهارت‌های او ارزیابی شود. نقاط عطف رشدی ابزار تشخیص قطعی نیستند، اما می‌توانند نشانه‌ای برای پیگیری بیشتر باشند
تفاوت حرف نزدن با کم‌حرف بودن کودک چیست؟
کودکی که چند کلمه می‌گوید اما کمتر از همسالانش صحبت می‌کند، با کودکی که هنوز هیچ کلمه معناداری ندارد، وضعیت یکسانی ندارد. برای بررسی دقیق‌تر، باید به تعداد کلمات، نحوه استفاده از آن‌ها، درک صحبت دیگران و شیوه برقراری ارتباط توجه کرد.
همچنین مهم است بدانیم کودک فقط در گفتار مشکل دارد یا در مهارت‌های دیگر ارتباطی هم تفاوت‌هایی دیده می‌شود. برای مثال، آیا برای درخواست خوراکی به آن اشاره می‌کند؟ آیا وقتی اسم وسیله‌ای را می‌شنود، به آن نگاه می‌کند؟ آیا برای جلب توجه شما از صدا، نگاه یا حرکت استفاده می‌کند؟
آیا درک دستورهای ساده و اشاره کردن هم مهم است؟
بله. رشد زبان فقط به حرف زدن محدود نیست. درک کلمات، دنبال کردن دستورهای ساده، اشاره کردن برای درخواست یا نشان دادن چیزی و استفاده از حرکات برای برقراری ارتباط نیز اهمیت دارند. این مهارت‌ها به متخصص کمک می‌کنند تصویر کامل‌تری از رشد ارتباطی کودک به دست آورد
اگر کودک حرف نمی‌زند اما دستورهای ساده را می‌فهمد و برای ارتباط از اشاره استفاده می‌کند، این اطلاعات ارزشمند است؛ بااین‌حال، به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که رشد زبان او کاملاً متناسب با سن است.
چه نشانه‌هایی در کودک ۱۸ماهه نیاز به بررسی دارند؟
وجود یک نشانه به‌تنهایی به معنای تشخیص اختلال نیست. بهتر است مجموعه مهارت‌های کودک، روند پیشرفت او و سابقه رشدش بررسی شود.
کم بودن کلمات یا نداشتن کلمه معنادار
اگر کودک ۱۸ماهه هنوز کلمه معناداری نمی‌گوید، تعداد کلماتش بسیار محدود است یا در چند ماه گذشته پیشرفت محسوسی در استفاده از کلمات نداشته، بهتر است برای ارزیابی رشد گفتار و زبان اقدام کنید.
در این شرایط، صرفاً منتظر ماندن برای اینکه کودک خودبه‌خود شروع به حرف زدن کند، بهترین تصمیم برای همه کودکان نیست. متخصص با توجه به شرایط کودک مشخص می‌کند که ارزیابی بیشتر، پیگیری دوره‌ای یا مداخله مناسب لازم است یا خیر.
توجه به نام، درک کلمات و ارتباط غیرکلامی
به رفتار کودک در موقعیت‌های روزمره توجه کنید:
- وقتی اسمش را صدا می‌زنید، معمولاً واکنش نشان می‌دهد؟
- برای نشان دادن چیزی که دوست دارد، اشاره می‌کند؟
- دستورهای ساده‌ای مانند «توپ را بده» می‌فهمد؟
- برای جلب توجه شما از نگاه، صدا یا حرکت استفاده می‌کند؟
- به بازی تعاملی، کتاب تصویری یا ارتباط با اطرافیان علاقه نشان می‌دهد؟
این موارد را به‌عنوان مشاهدات روزمره در نظر بگیرید، نه یک آزمون تشخیصی خانگی. اگر چند مورد از مهارت‌های ارتباطی کودک با انتظارات رشدی فاصله دارد، بهتر است موضوع را با متخصص در میان بگذارید.
از دست دادن مهارت‌هایی که کودک قبلاً داشته است
اگر کودک قبلاً کلمه‌ای می‌گفته، به صداها واکنش نشان می‌داده یا از حرکات مشخصی برای ارتباط استفاده می‌کرده و اکنون این مهارت‌ها را از دست داده است، موضوع نیازمند پیگیری سریع است. در چنین شرایطی، مراجعه را به امید بازگشت خودبه‌خودی مهارت‌ها به تعویق نیندازید.
علت حرف نزدن کودک ۱۸ ماهه چیست؟
برای حرف نزدن کودک نمی‌توان بدون ارزیابی یک علت قطعی مشخص کرد. گاهی تفاوت در روند رشد زبان مطرح است و گاهی مشکلات شنوایی یا سایر تفاوت‌های رشدی نیاز به بررسی دارند. هدف ارزیابی، پیدا کردن علت احتمالی و تعیین حمایت مناسب برای همان کودک است.
کم‌شنوایی یا مشکلات شنوایی
شنوایی نقش مهمی در یادگیری زبان دارد. برخی کودکان به صداهای محیط واکنش نشان می‌دهند، اما ممکن است در شنیدن بعضی صداهای گفتاری یا درک گفتار مشکل داشته باشند. به همین دلیل، واکنش نشان دادن کودک به صداهای بلند به‌تنهایی برای اطمینان از شنوایی طبیعی کافی نیست.
اگر کودک دیر شروع به حرف زدن کرده، سابقه عفونت‌های مکرر گوش دارد یا به صحبت دیگران به‌طور قابل انتظار واکنش نشان نمی‌دهد، بررسی شنوایی می‌تواند بخشی مهم از مسیر ارزیابی باشد. متخصص بر اساس شرایط کودک، ارزیابی شنوایی و بررسی گفتار و زبان را پیشنهاد می‌کند.
تفاوت در رشد گفتار و درک زبان
بعضی کودکان در بیان کلمات دشواری بیشتری دارند، درحالی‌که درک صحبت‌های روزمره در آن‌ها بهتر است. در برخی کودکان، هم بیان کلمات و هم درک زبان نیاز به بررسی دارد.
این تفاوت مهم است؛ زیرا متخصص فقط تعداد کلمات کودک را نمی‌شمارد، بلکه بررسی می‌کند او چگونه پیام را دریافت می‌کند، چطور منظورش را می‌رساند و از چه روش‌هایی برای تعامل استفاده می‌کند. بازی، اشاره، صداها و رفتار کودک در موقعیت‌های روزمره می‌توانند اطلاعات مفیدی فراهم کنند.
آیا حرف نزدن کودک ۱۸ماهه نشانه اوتیسم است؟
خیر؛ حرف نزدن به‌تنهایی برای تشخیص اوتیسم کافی نیست. تأخیر در گفتار ممکن است دلایل مختلفی داشته باشد و تشخیص اوتیسم به بررسی گسترده‌تری از ارتباط اجتماعی، تعامل، رفتارها و سابقه رشد کودک نیاز دارد.
اگر در کنار تأخیر گفتار، تفاوت‌هایی در توجه مشترک، اشاره برای نشان دادن علاقه، پاسخ به تعامل اجتماعی یا الگوهای رفتاری کودک مشاهده می‌کنید، بهتر است این موارد را با متخصص مطرح کنید. وجود یا نبود هرکدام از این نشانه‌ها به‌تنهایی تشخیص قطعی ایجاد نمی‌کند.
برای آشنایی بیشتر با نشانه‌های مرتبط می‌توانید مقاله علائم اوتیسم در کودکان را بخوانید؛ اما برای تشخیص یا رد اوتیسم، ارزیابی تخصصی ضروری است.
تست M-CHAT چیست و چه کاربردی دارد؟
یکی از ابزارهای مورد استفاده برای غربالگری احتمال اوتیسم در کودکان خردسال، پرسش‌نامه M-CHAT-R/F است. این ابزار برای کودکان ۱۶ تا ۳۰ماهه طراحی شده و با بررسی رفتارها و مهارت‌های ارتباطی کودک، مشخص می‌کند آیا ارزیابی تخصصی بیشتری لازم است یا خیر.
در این غربالگری، مواردی مانند واکنش کودک به توجه و اشاره دیگران، توجه مشترک، رفتارهای ارتباطی و برخی الگوهای تعاملی بررسی می‌شوند. نتیجه پرسش‌نامه به‌تنهایی به معنی تشخیص اوتیسم نیست و حتی نتیجه غربالگری کم‌خطر نیز در صورت وجود نگرانی والدین، جای ارزیابی تخصصی را نمی‌گیرد.
اگر درباره رشد ارتباطی کودک خود نگران هستید، می‌توانید از تست اوتیسم رایگان کودکان در خانه رشد استفاده کنید. این بررسی می‌تواند به شناخت بهتر وضعیت کودک کمک کند، اما برای تشخیص یا رد اوتیسم باید نظر متخصص را دریافت کنید.
چه عوامل دیگری ممکن است در رشد گفتار نقش داشته باشند؟
سابقه خانوادگی تأخیر گفتار، تفاوت‌های رشدی دیگر و میزان فرصت کودک برای تعامل و گفت‌وگوی روزمره می‌توانند در بررسی وضعیت او اهمیت داشته باشند. بااین‌حال، نباید بدون ارزیابی نتیجه گرفت که علت حرف نزدن کودک، کم صحبت کردن والدین یا استفاده از تلویزیون و موبایل است.
تماشای صفحه‌نمایش ممکن است فرصت تعامل مستقیم با والدین را کمتر کند؛ بنابراین بهتر است زمان‌هایی منظم برای بازی، کتاب‌خوانی و گفت‌وگوی دوطرفه در نظر بگیرید. این کار جای ارزیابی تخصصی را نمی‌گیرد، اما می‌تواند محیط ارتباطی غنی‌تری برای کودک فراهم کند.
اگر کودک ۱۸ماهه حرف نمی‌زند، چه زمانی باید مراجعه کنیم؟
اگر کودک شما در ۱۸ماهگی هنوز کلمه معناداری نمی‌گوید، مهارت‌های ارتباطی محدودی دارد یا درباره درک زبان و شنوایی او نگران هستید، بهتر است برای ارزیابی اقدام کنید. برای مراجعه لازم نیست حتماً چند نشانه هم‌زمان وجود داشته باشد یا تا رسیدن کودک به دوسالگی صبر کنید.
برای ارزیابی حرف نزدن کودک به چه متخصصی مراجعه کنیم؟
متخصص گفتار و زبان می‌تواند مهارت‌های بیانی و دریافتی کودک، استفاده از کلمات و حرکات، بازی و تعامل او را بررسی کند. در صورت نیاز، ارزیابی شنوایی یا بررسی‌های تکمیلی توسط پزشک و سایر متخصصان نیز پیشنهاد می‌شود.
ارزیابی معمولاً به این موارد توجه می‌کند:
- مهارت‌های بیانی: کودک از چه کلمات، صداها و حرکاتی برای انتقال منظورش استفاده می‌کند؟
- درک زبان: آیا کلمات آشنا و دستورهای ساده را می‌فهمد؟
- ارتباط غیرکلامی: آیا برای درخواست کردن، نشان دادن یا جلب توجه از اشاره و نگاه استفاده می‌کند؟
- شنوایی و سابقه رشد: آیا مسئله‌ای وجود دارد که بر یادگیری زبان اثر بگذارد؟
- روند پیشرفت: کودک در ماه‌های گذشته چه مهارت‌هایی کسب کرده و آیا مهارتی را از دست داده است؟
در صورت نیاز به پیگیری تخصصی، آشنایی با خدمات گفتاردرمانی کودکان در منزل نیز می‌تواند برای والدینی که به دنبال تمرین‌های ارتباطی در محیط خانه هستند مفید باشد. نوع خدمت مناسب باید با توجه به نیاز کودک انتخاب شود.
قبل از مشاوره چه اطلاعاتی آماده کنیم؟
برای اینکه ارزیابی دقیق‌تر انجام شود، بهتر است چند نکته را از قبل یادداشت کنید:
- کودک اکنون چه کلمات یا صداهایی را به‌صورت هدفمند به کار می‌برد؟
- آیا دستورهای ساده را بدون اشاره می‌فهمد؟
- چگونه درخواست می‌کند یا توجه شما را به چیزی جلب می‌کند؟
- آیا سابقه مشکل شنوایی یا عفونت گوش داشته است؟
- آیا قبلاً مهارتی داشته که دیگر از آن استفاده نمی‌کند؟
- در خانه به چه زبان یا زبان‌هایی با کودک صحبت می‌شود؟
اگر ممکن است، چند نمونه از تعامل طبیعی کودک در خانه را نیز برای نشان دادن به متخصص آماده کنید. این اطلاعات به شناخت بهتر توانایی‌ها و نیازهای کودک کمک می‌کند.
در خانه برای کمک به رشد گفتار کودک ۱۸ماهه چه کار کنیم؟
تعامل روزمره فرصتی مهم برای یادگیری زبان است. هدف این نیست که کودک را مجبور به گفتن کلمات کنید؛ بهتر است موقعیت‌هایی بسازید که او انگیزه پیدا کند ارتباط برقرار کند و شما به تلاش‌هایش پاسخ دهید.
با کودک یک ساله چطور صحبت کنیم؟
صحبت کردن با کودک یک‌ساله فقط به معنی آموزش کلمات جدید نیست؛ بلکه فرصتی برای آشنایی او با صداها، واژه‌ها و شیوه برقراری ارتباط است. در این سن بهتر است با جمله‌های کوتاه، واضح و متناسب با موقعیت روزمره با کودک صحبت کنید و به صداها و حرکات او پاسخ دهید.
برای تقویت ارتباط و یادگیری زبان می‌توانید این روش‌ها را امتحان کنید:
نام بردن از اشیای اطراف: وقتی کودک به لیوان، توپ یا اسباب‌بازی نگاه می‌کند، نام آن را به‌آرامی بگویید؛ مثلاً «این توپته».
صحبت هنگام انجام کارهای روزمره: هنگام لباس پوشاندن، غذا خوردن یا حمام کردن، فعالیت خود را با جمله‌های کوتاه توضیح دهید.
استفاده از صداهای ساده: صدای حیوانات، وسایل نقلیه و اشیای آشنا را تقلید کنید و فرصت دهید کودک نیز واکنش نشان دهد.
تکرار و گسترش صداهای کودک: اگر کودک صدایی تولید کرد، آن را تکرار کنید و یک واژه ساده به آن اضافه کنید.
کتاب‌خوانی تصویری: تصاویر کتاب را نشان دهید، نام آن‌ها را بگویید و اجازه دهید کودک به تصاویر اشاره کند.
بازی‌های نوبتی: بازی‌هایی مانند دالی‌بازی یا دست‌زدن را انجام دهید و برای واکنش کودک مکث کنید.
در این سن لازم نیست کودک را مجبور کنید کلمات را تکرار کند. پاسخ دادن به نگاه، اشاره و صداهای او کمک می‌کند ارتباط دوطرفه را تجربه کند و به‌تدریج با کاربرد واژه‌ها آشنا شود.
با بازی، کتاب‌خوانی و گفت‌وگوی روزمره فرصت ارتباط ایجاد کنید
- کارهای روزمره را توصیف کنید: هنگام لباس پوشاندن بگویید «جورابت رو می‌پوشیم» یا هنگام غذا خوردن نام خوراکی را آرام و واضح تکرار کنید.
- از کتاب‌های تصویری کمک بگیرید: تصویرها را نشان دهید و نام اشیا را بگویید. اگر کودک اشاره کرد یا صدایی ساخت، به تلاش او پاسخ دهید.
- بازی‌های نوبتی انجام دهید: توپ را به سمت کودک بغلتانید، مکث کنید و فرصت بدهید او با نگاه، حرکت، صدا یا کلمه نوبت بعدی را نشان دهد.
- کلمات کودک را گسترش دهید: اگر گفت «توپ»، می‌توانید بگویید «آره، توپ قرمزه»؛ بدون اینکه از او بخواهید جمله را تکرار کند.
- به تلاش‌های ارتباطی پاسخ دهید: اشاره، نگاه و صداهای کودک را نادیده نگیرید. با کلمات ساده به او کمک کنید ارتباط میان منظورش و واژه‌ها را یاد بگیرد.
چند بازی ساده برای تحریک گفتار کودک ۱۸ماهه در خانه
بازی و تعامل روزمره می‌توانند فرصت‌های بیشتری برای شنیدن کلمات و برقراری ارتباط در اختیار کودک قرار دهند. برای این کار نیازی به ابزار تخصصی یا وسایل گران‌قیمت ندارید. چند فعالیت ساده و متناسب با علاقه کودک می‌تواند مفید باشد:
۱. بازی انتخاب بین دو وسیله
دو وسیله مورد علاقه کودک، مانند توپ و عروسک، را مقابل او قرار دهید و نام هرکدام را بگویید. سپس بپرسید «توپ رو می‌خوای یا عروسک؟» چند لحظه مکث کنید تا کودک با نگاه، اشاره، صدا یا کلمه انتخابش را نشان دهد.
۲. بازی تقلید صدای حیوانات
تصویر یا عروسک حیوانات را نشان دهید و صداهای ساده‌ای مانند «میو» یا «هاپ‌هاپ» را تولید کنید. اگر کودک تلاش کرد صدا را تقلید کند، به او پاسخ دهید و بازی را ادامه دهید.
۳. بازی توپ و نوبت‌گیری
توپ را به‌آرامی به سمت کودک بغلتانید و بگویید «توپ اومد». سپس مکث کنید تا کودک توپ را به شما برگرداند یا با نگاه و حرکت نوبت بعدی را نشان دهد. این بازی به تقویت تعامل و نوبت‌گیری کمک می‌کند.
۴. بازی پیدا کردن اشیای آشنا
چند وسیله آشنا مانند قاشق، لیوان یا توپ را در دسترس کودک قرار دهید. نام یکی از آن‌ها را بگویید و از او بخواهید آن را پیدا کند. در ابتدا می‌توانید از اشاره کمک بگیرید و به‌تدریج درخواست را بدون اشاره مطرح کنید.
۵. بازی با کتاب‌های تصویری
کتابی با تصاویر ساده انتخاب کنید. نام اشیا و حیوانات را بگویید و به تصویر آن‌ها اشاره کنید. اگر کودک به تصویری اشاره کرد، نام آن را تکرار کنید و توضیح کوتاهی درباره آن بدهید.
۶. بازی تکمیل جمله‌های آشنا
در موقعیت‌های تکراری، عبارت‌های ساده و آشنا را به کار ببرید؛ مثلاً هنگام بازی بگویید «توپ رو…» و کمی مکث کنید. اگر کودک با صدا، اشاره یا کلمه واکنش نشان داد، به تلاش او پاسخ دهید.
نکته: هدف این بازی‌ها مجبور کردن کودک به حرف زدن نیست. اگر کودک تمایلی به ادامه بازی ندارد، فعالیت را متوقف کنید. این تمرین‌ها جای ارزیابی گفتار، شنوایی و رشد کودک را نمی‌گیرند.
برای آشنایی با روش‌های بیشتر می‌توانید مقاله آموزش حرف زدن به کودک را نیز مطالعه کنید.
راهنمای انجمن گفتار و شنوایی آمریکا نیز بر گفت‌وگوی روزمره، کتاب‌خوانی، پاسخ دادن به کودک و فراهم کردن فرصت‌های تعامل تأکید می‌کند.
برای تمرین بیشتر می‌توانید از راهنمای تمرین‌های گفتاردرمانی کودکان در منزل استفاده کنید؛ البته تمرین‌ها باید متناسب با توانایی کودک باشند و جای ارزیابی فردی را نگیرند.
چطور بدون فشار، کودک را به ارتباط تشویق کنیم؟
از کودک نخواهید هر کلمه را چندین بار تکرار کند یا برای دریافت چیزی حتماً آن را به زبان بیاورد. اگر برای گرفتن آب به لیوان اشاره کرد، می‌توانید بگویید «آب می‌خوای؟ بیا آب» و در صورت امکان به درخواست او پاسخ دهید.
جمله‌های کوتاه و روشن به کودک فرصت می‌دهند کلمات را در موقعیت واقعی بشنود. بعد از صحبت کردن، چند لحظه مکث کنید تا کودک فرصت پاسخ دادن داشته باشد؛ پاسخ او ممکن است در این سن با نگاه، اشاره، صدا یا کلمه باشد.
نقش تلویزیون و موبایل در فرصت‌های یادگیری زبان چیست؟
برای یادگیری ارتباط، شنیدن صدا به‌تنهایی کافی نیست؛ کودک به تعامل زنده و پاسخ‌گرفتن از دیگران نیز نیاز دارد. اگر تلویزیون یا موبایل بخش زیادی از زمان بیداری کودک را پر می‌کند، بخشی از آن زمان را به بازی مشترک، کتاب‌خوانی و فعالیت‌های روزمره اختصاص دهید.
لازم نیست خودتان را بابت گذشته سرزنش کنید. مهم این است که از حالا فرصت‌های بیشتری برای ارتباط دوطرفه ایجاد کنید و اگر درباره رشد گفتار کودک نگران هستید، هم‌زمان مسیر ارزیابی تخصصی را نیز دنبال کنید.
آیا کودک ۱۸ماهه که حرف نمی‌زند، بعداً خودش حرف می‌زند؟
بعضی کودکان که دیرتر شروع به حرف زدن می‌کنند، در ادامه پیشرفت خوبی دارند؛ اما در زمان شروع تأخیر همیشه نمی‌توان با اطمینان پیش‌بینی کرد کدام کودک بدون کمک به سطح مورد انتظار می‌رسد. وضعیت درک زبان، تعداد و روند افزایش کلمات، استفاده از اشاره‌ها و سایر مهارت‌های رشدی در ارزیابی اهمیت دارند.
به همین دلیل، بهتر است نه از ابتدا بدترین احتمال را در نظر بگیرید و نه با این تصور که «بالاخره خودش حرف می‌زند» بررسی را به تعویق بیندازید. ارزیابی به معنی برچسب زدن به کودک نیست؛ راهی است برای شناخت بهتر نیازهای او و انتخاب اقدام مناسب
برای حرف نزدن کودک ۱۸ماهه از کجا شروع کنیم؟
پیش از مراجعه، کلمات کودک، میزان درک دستورهای ساده، نحوه اشاره کردن و واکنش او به صداها را یادداشت کنید تا بتوانید اطلاعات دقیق‌تری در اختیار متخصص قرار دهید. سپس برای شناخت مسیر مناسب ارزیابی و بررسی نیازهای ارتباطی کودک مشورت بگیرید.
اگر درباره رشد گفتار فرزندتان نگران هستید، می‌توانید از طریق خدمات تأییدشده خانه رشد برای درخواست مشاوره اقدام کنید تا راهنمایی متناسب با شرایط کودک دریافت کنید؛ بدون اینکه پیش از ارزیابی، نتیجه‌ای قطعی درباره وضعیت او در نظر گرفته شود..
سوالات متداول درباره حرف نزدن کودک ۱۸ ماهه
اگر کودک ۱۸ماهه چند کلمه می‌گوید اما کلماتش بیشتر نمی‌شود، چه کنیم؟
روند رشد واژگان مهم است. اگر کودک مدتی است کلمات جدیدی یاد نمی‌گیرد یا پیشرفتش متوقف شده به نظر می‌رسد، بهتر است مهارت‌های گفتار و زبان او توسط متخصص بررسی شود.
آیا حرف نزدن کودک ۱۸ماهه با وجود درک دستورهای ساده طبیعی است؟
درک دستورهای ساده مهارت مثبتی است، اما به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که رشد گفتار کاملاً متناسب با سن است. تعداد کلمات، اشاره‌ها، تعامل و سایر مهارت‌های ارتباطی نیز باید بررسی شوند.
آیا دوزبانه بودن کودک می‌تواند روی شروع حرف زدن او تأثیر بگذارد؟
یادگیری دو زبان به‌خودی‌خود باعث اختلال گفتار و زبان نمی‌شود. هنگام ارزیابی باید توانایی‌های کودک در همه زبان‌هایی که می‌شنود و استفاده می‌کند در نظر گرفته شود.
آیا برای بررسی حرف نزدن کودک ۱۸ماهه باید شنوایی او را آزمایش کنیم؟
بررسی شنوایی ممکن است بخشی ضروری از ارزیابی باشد؛ زیرا مشکلات شنوایی می‌توانند بر یادگیری زبان اثر بگذارند. متخصص بر اساس سابقه و وضعیت کودک درباره نوع بررسی مورد نیاز راهنمایی می‌کند.
اگر کودک قبلاً کلمه می‌گفت اما حالا دیگر نمی‌گوید، چه اقدامی لازم است؟
از دست دادن کلمات یا مهارت‌های ارتباطی قبلی نیازمند پیگیری سریع است. بهتر است در اولین فرصت با پزشک کودک و متخصص مربوط مشورت کنید و منتظر بازگشت خودبه‌خودی مهارت‌ها نمانید.
