نگرانی درباره نحوه حرکت و راه رفتن کودک، یکی از دغدغههای رایج والدین در سالهای ابتدایی رشد است. برخی کودکان الگوهای حرکتی متفاوتی نشان میدهند که میتواند توجه خانواده را جلب کند. در میان این موارد، راه رفتن کودکان اوتیسم گاهی با ویژگیهایی مانند راه رفتن روی پنجه پا، بیتعادلی یا الگوهای تکراری حرکتی همراه است.
شناخت این نشانهها به والدین کمک میکند تا با آرامش و شناخت بیشتری وضعیت فرزند خود را بررسی کنند. در این مطلب خانه رشد قصد داریم به دلایل، پیامدها و راهکارهای کاربردی مرتبط با این نوع الگوی حرکتی بپردازیم تا دیدی روشن و علمی نسبت به موضوع داشته باشید.
راه رفتن کودک اوتیسم
یکی از علائمی که اکثر والدین دارای کودکان اتیستیک به آن اشاره دارند نوک پنجه راه رفتن کودک شان است. هر چند که این راه رفتن کودکان اوتیسم به طور معمول آسیب رسان نمی باشد اما والدین به آن واکنش نشان می دهند و می خواهند این رفتار برطرف گردد.
راه رفتن کودک اتیسم روی نوک پا چگونه است؟
نوک پایی راه رفتن به عنوان راه رفتن بر روی پنجه های پا و یا قرار ندادن پاشنه بر روی زمین هنگام راه رفتن اتلاق می شود. نوک پایی راه رفتن در مراحل یادگیری راه رفتن و سنین پایین کودک امری عادی و طبیعی است اما در حدود ۱۸ ماهگی به بعد این حرکت را می توان در مورد بررسی قرار داد. مخصوصاً به عنوان یکی از علائم اولیه اختلال اتیسم.
راه رفتن برای پنجه عموما در کودکان اوتیسم دیده می شود. این کودکان معمولا توانایی راه رفتن بر روی کف پای خود را دارند اما ترجیح میدهند که بر روی پنجه پای خود را بروند.
درمانگران اوتیسم خانه رشد
بیش از 22 در مانگر و متخصص درمان اوتیسم در خانه رشد مشغول به فعالیت بوده و در زمینه های مختلفی اعم از گفتاردرمانی ، کار درمانی ، روانشناسی و غیره برای درمان اوتیسم خدمت رسانی می نمایند.
چرا غالب کودکان مبتلا به اوتیسم بر روی پنجه راه می روند؟
نمیتوان این سوال را کاملاً با اطمینان پاسخ داد اما ارتباطی بین مشکل راه رفتن کودک اوتیسم و سایر مشکلات عصبی مانند تاخیر در گفتار و مهارتهای حرکتی ظریف وجود دارد که این مسئله، خود میتواند به علت کمبود حس عمقی در پا یا وجود بیش حسی در پای این کودکان باشد.
آیا نوک پایی راه رفتن واقعاً یک مشکل است؟
راه رفتن بر روی پنجه به خودی خود مشکلی ندارد اما کودکی که روی پنجه پای خود راه می رود باید برای بررسی کوتاهی تاندون پاشنه پا توسط یک فیزیوتراپیست مورد معاینه قرار گیرد. اگر کودک م
بتلا به اوتیسم مشکل کوتاهی تاندون آشیل نداشته باشد، در شرایط مطلوب و سالم است و نیاز به درمان و جراحی ندارد این مدل راه رفتن کودک اوتیسم بیشتر والدین را به زحمت میاندازد تا خود کودک را به دلیل جنبه های دیداری و جلب توجه دیگران را آزار والدین از نظر روحی می شود.
اگر کودک مبتلا به اوتیسم مشکل کوتاهی تاندون آشیل پا، داشته باشد باید تمریناتی که موجب کشیدگی تاندون می شوند روی کودک پیاده شود. کودکی که به طور کلی وضعیت پاهایش مناسب نیستند، باید توسط یک متخصص ارتوپدی مورد معاینه و ارزیابی قرار گرفته و در صورت لزوم ارتوز هایی برای کفش هایش دریافت کنند.
راه رفتن کودک اتیسم روی پنجه پا می تواند منجر به بروز چه مشکلاتی شود؟
معمولاً کودکان اوتیسم که بر روی نوک پا راه می روند تاندون آشیل آن ها به اندازه کافی منعطف است به طوری که می تواند پای خود را روی زمین بگذارند اما اکثر آن ترجیح میدهند که بر روی پنجه پای خود راه بروند.
این روی پنجه پا راه رفتن به خودی خود مشکل ساز نخواهد بود اما باید روی آن نظارت داشت چرا که ممکن است مشکلات بالقوه وجود داشته باشد که با این نوع رفتار تبدیل به بالفعل شود.
البته لازم به ذکر است که این مشکلات جزئی بوده و در اکثر موارد ارزش صرف هزینه و زمان برای درمان و جراحی را ندارند.
راه رفتن بر روی پنجه پا میتواند به طور بالقوه منجر به موارد زیر گردد :
- سفت شدن تاندون آشیل
- ایجاد وضعیت و موقعیت نامناسب پاها که در صورت شدید بودن میتواند منجر به بروز مشکلاتی در زانو و مفاصل پا گردد که در این موارد با تجویز ارتوزهای مناسب می توان به اصلاح وضعیت کمک کرد.
گزارش پیشرفت (رضایت مراجعین)
تمرینها و راهکارهای کمککننده
برخی فعالیتها و تمرینهای ساده میتوانند به بهبود الگوی حرکتی کودک کمک کنند. بسیاری از این تمرینها به شکل بازی طراحی میشوند تا کودک با علاقه در آنها شرکت کند.
این فعالیتها معمولاً در برنامههای کاردرمانی کودکان اوتیسم نیز استفاده میشوند و هدف آنها افزایش آگاهی بدنی، تقویت عضلات و بهبود هماهنگی حرکتی است. انجام منظم این تمرینها در خانه میتواند به والدین کمک کند تا در کنار درمانگران، روند بهبود راه رفتن کودکان اوتیسم را حمایت کنند.
کشش تاندون آشیل (فعال و منفعل)
کشش تاندون آشیل یکی از تمرینهای رایج برای کودکانی است که تمایل دارند روی پنجه پا راه بروند.در حالت منفعل، کودک میتواند در حالت نشسته یا خوابیده قرار بگیرد و والدین به آرامی انگشتان پای او را به سمت ساق پا خم کنند تا کشش ملایمی در پشت ساق ایجاد شود.
این حالت بهتر است حدود ۳۰ تا ۶۰ ثانیه حفظ شود و سپس برای پای دیگر تکرار گردد. انجام این حرکت به آرامی و بدون ایجاد درد اهمیت زیادی دارد.در نوع فعال این تمرین، از کودک خواسته میشود پاهای خود را دراز کند و با استفاده از یک پارچه یا کش ورزشی که دور کف پا قرار میگیرد، انگشتان پا را به سمت خود بکشد.
بهتر است این تمرین در فضایی آرام و بدون عجله انجام شود. چنین تمرینهایی علاوه بر کمک به الگوی حرکتی، در برنامههای کاردرمانی حس عمقی برای کودکان اوتیسم نیز برای افزایش شناخت از وضعیت بدن در فضا استفاده میشوند.
پریدن
پریدن یکی از فعالیتهای ساده و در عین حال مؤثر برای تقویت عضلات پا و افزایش حس عمقی بدن است. میتوانید از کودک بخواهید روی زمین چند پرش کوچک انجام دهد یا از وسایلی مانند ترامپولینهای کوچک خانگی استفاده کنید. این فعالیت باعث میشود کودک فشار بیشتری را از طریق کف پا احساس کند و آگاهی بدنی او افزایش یابد.
برای ایمنی بیشتر، بهتر است این تمرین روی سطح نرم مانند تشک ورزشی انجام شود و والدین در کنار کودک حضور داشته باشند. در بسیاری از برنامههای تمرینات ذهنی اوتیسم نیز از فعالیتهای حرکتی مانند پریدن استفاده میشود، زیرا حرکت و بازی میتواند تمرکز و مشارکت کودک را افزایش دهد.
راه رفتن روی رمپ یا سطح شیبدار
راه رفتن روی سطوح شیبدار یا رمپ یکی از تمرینهایی است که به کودک کمک میکند کف پا را بیشتر روی زمین قرار دهد. چنین تمرینهایی در کنار روشهای مختلف روش آموزش به کودکان اوتیسم میتواند به بهبود مهارتهای حرکتی و هماهنگی بدن کمک کند و در بلندمدت الگوی راه رفتن کودکان اوتیسم را متعادلتر کند.
میتوان در خانه از یک تخته محکم یا رمپ کوچک استفاده کرد و از کودک خواست چند بار از آن بالا و پایین برود. این تمرین به تقویت عضلات پا و بهبود تعادل کمک میکند. در زمان انجام این فعالیت بهتر است کودک کفش راحت بپوشد و والدین در کنار او باشند تا از افتادن جلوگیری شود.
هل دادن اشیاء سنگین
یکی دیگر از فعالیتهای مفید، هل دادن اشیاء نسبتاً سنگین مانند چرخ دستی خرید، جعبه یا سبد پر از اسباببازی است. این نوع فعالیتها معمولاً در جلسات کاردرمانی ذهنی اوتیسم نیز به کار میروند، زیرا علاوه بر تقویت عضلات، به بهبود تمرکز و برنامهریزی حرکتی کودک کمک میکنند.
این حرکت باعث میشود کودک هنگام حرکت وزن بدن خود را روی کف پا منتقل کند و فشار بیشتری از طریق پاها دریافت کند. این فشار میتواند حس عمقی بدن را تقویت کند. بهتر است وزن وسیله متناسب با توان کودک انتخاب شود تا او دچار خستگی یا آسیب نشود.
تقلید راه رفتن حیوانات (فیل و خرس)
بازی تقلید راه رفتن حیوانات میتواند برای کودکان بسیار جذاب باشد. برای تقلید راه رفتن فیل، کودک میتواند دستها و پاهای خود را روی زمین قرار دهد و در حالی که کف دست و پاها با زمین تماس دارند، به آرامی حرکت کند. در این حالت بهتر است سر بالا نگه داشته شود و قدمها با فشار روی کف پا برداشته شوند.
در تقلید راه رفتن خرس نیز کودک با دستها و پاهای صاف روی زمین حرکت میکند. این بازی علاوه بر سرگرمکننده بودن، باعث تقویت عضلات پا و دست و افزایش هماهنگی بدن میشود. چنین بازیهایی میتوانند بخشی از فعالیتهای حرکتی برای کاهش مشکلات رفتاری کودکان اوتیسم نیز باشند، زیرا انرژی کودک را به شکل مثبت تخلیه میکنند.
اسکوتر برد برای استفاده از پاشنه پا
اسکوتر برد یکی از ابزارهای مفید در تمرینهای حرکتی است. در این تمرین، کودک روی اسکوتر برد مینشیند و با استفاده از پاهای خود آن را به جلو حرکت میدهد. هنگام حرکت، کودک مجبور میشود پاشنه پا را بیشتر درگیر کند و این موضوع به بهبود الگوی حرکت پا کمک میکند.
برای ایمنی بیشتر، بهتر است این فعالیت روی سطح صاف و در فضایی بدون مانع انجام شود. همچنین میتوان آن را به شکل بازی یا مسابقه کوتاه اجرا کرد تا کودک انگیزه بیشتری برای انجام تمرین داشته باشد.
نکات مهم برای والدین
والدین نقش مهمی در شکلگیری و بهبود الگوهای حرکتی کودک دارند. توجه به رفتارهای حرکتی کودک و انجام تمرینهای ساده در خانه میتواند به تقویت مهارتهای حرکتی کمک کند. در عین حال مهم است که این روند با آرامش، صبوری و بدون فشار روانی برای کودک انجام شود تا او احساس امنیت و همکاری بیشتری داشته باشد.
- نظارت بر کودک بدون ایجاد فشار و استرس: والدین بهتر است رفتار حرکتی کودک را با دقت مشاهده کنند اما از تذکرهای مداوم یا ایجاد اضطراب خودداری کنند. فضای آرام و حمایتگر باعث میشود کودک راحتتر مهارتهای جدید را یاد بگیرد.
- تمرینهای روزانه کوتاه و جذاب: تمرینها بهتر است به شکل بازی و در زمانهای کوتاه انجام شوند تا کودک خسته یا بیحوصله نشود. فعالیتهای سرگرمکننده باعث میشود کودک با علاقه بیشتری در تمرینها شرکت کند.
- مراجعه به متخصص در صورت نشانههای هشداردهنده: اگر راه رفتن روی پنجه پا همراه با سفتی عضلات، درد یا مشکلات تعادلی باشد، بهتر است با متخصص مشورت شود. ارزیابی بهموقع میتواند از بروز مشکلات حرکتی جدیتر جلوگیری کند.
خانه رشد مرکز تخصصی اوتیسم
خانه رشد یکی از مراکز تخصصی در حوزه ارزیابی و توانبخشی کودکان دارای اوتیسم است که با بهرهگیری از تیمی متشکل از متخصصان روانشناسی، کاردرمانی و گفتاردرمانی خدمات جامع و علمی ارائه میدهد.
این مجموعه تلاش میکند با استفاده از روشهای نوین آموزشی و درمانی، به خانوادهها کمک کند تا مسیر رشد و پیشرفت فرزند خود را بهتر مدیریت کنند.در وب سایت خانه رشد میتوانید به مجموعهای از مطالب آموزشی، تمرینهای کاربردی و منابع تخصصی در زمینه رشد و توانبخشی کودکان دسترسی داشته باشید.
همچنین امکان دریافت مشاوره تخصصی و آشنایی با برنامههای درمانی مختلف مانند تمرینهای خانگی و راهکارهای حمایتی برای والدین فراهم شده است.
سوالات متداول
آیا نوک پنجه راه رفتن کودک اوتیسم بر رشد عضلات پای او تاثیر منفی دارد؟
در بسیاری از موارد این نوع راه رفتن بهتنهایی مشکل جدی ایجاد نمیکند. با این حال اگر ادامهدار باشد ممکن است به مرور باعث سفتی تاندون آشیل یا تغییر الگوی عضلانی پا شود.
چطور میتوانم کودک اوتیسم را به آرامی تشویق کنم که کف پا را روی زمین بگذارد بدون ایجاد استرس؟
بهترین روش استفاده از بازیها و فعالیتهای حرکتی مانند پریدن، هل دادن وسایل یا راه رفتن روی سطوح مختلف است. تشویق ملایم و ایجاد فضای شاد میتواند کودک را بدون فشار به استفاده از کف پا ترغیب کند.
چرا بعضی کودکان اوتیسم حتی بعد از تمرینها هنوز ترجیح میدهند روی پنجه پا راه بروند؟
در برخی کودکان این رفتار به الگوهای حسی یا عادتهای حرکتی مرتبط است. حتی پس از تمرین نیز ممکن است کودک به دلیل احساس راحتی یا عادت قبلی همچنان این شیوه حرکت را ترجیح دهد.
بهترین کفش یا ابزار حمایتی برای کودکان اوتیسمی که نوک پنجه راه میروند چیست؟
کفشهای مناسب با کفی پایدار و پشتیبانی مناسب از مچ پا میتوانند به تثبیت الگوی راه رفتن کمک کنند. در برخی موارد نیز متخصص ممکن است استفاده از ارتز یا ابزار حمایتی خاص را توصیه کند.
آیا راه رفتن روی نوک پنجه با سایر مشکلات حرکتی یا گفتاری کودک اوتیسم ارتباط دارد؟
گاهی این رفتار با تفاوتهای حسی یا تأخیر در برخی مهارتهای حرکتی همراه است. در بعضی کودکان نیز ممکن است همزمان با چالشهایی در هماهنگی حرکتی یا رشد گفتار مشاهده شود.
جمعبندی و سخن پایانی
الگوهای حرکتی متفاوت در برخی کودکان طبیعی است، اما شناخت بهموقع آنها میتواند به والدین کمک کند تصمیمهای مناسبی بگیرند. آشنایی با دلایل و راهکارهای مناسب، نگرانی خانوادهها را کاهش میدهد و مسیر حمایت از کودک را روشنتر میکند.
تمرینهای ساده خانگی، بازیهای حرکتی و همکاری با متخصصان میتواند به بهبود مهارتهای حرکتی کمک کند. توجه داشته باشید که هر کودک روند رشد مخصوص به خود را دارد و نیازمند صبوری و همراهی والدین است. با درک بهتر ویژگیهای راه رفتن کودکان اوتیسم میتوان شرایطی فراهم کرد که کودک با اعتماد و آرامش بیشتری مسیر رشد خود را طی کند.
درمان آنلاین خانه رشد
