آغاز حرف زدن در کودکان و بیان اولین کلمات توسط آن ها، می تواند برای والدین بسیار شیرین باشد اما گاهی در مسیر رشد و توسعه گفتار و زبان کودک مشکلاتی دیده می شود و خانواده ها را نگران می کند.
در ادامه به برخی از علت های رایج اختلال در صحبت کردن و اشتباه گفتن کلمات در کودکان می پردازیم.
عمده ترین علت های اختلال در صحبت و اشتباه گفتن کلمات:
۱.عقب ماندگی ذهنی:
این افراد عملکرد هوشی پایینتر از حد متوسط را دارا هستند. عقب ماندگی ذهنی می تواند به دلیل عواملی همچون مشکلات ژنتیکی و کروموزومی، عفونت های مادر در حین بارداری، عوامل شیمیایی، علل تغذیهای و متابولیکی و… به وجود آید.
افراد عقب مانده ذهنی در بسیاری از حیطه ها بسته به شدت کم توانی ذهنی خود مشکل دارند. آن ها در توجه به همه جوانب یک تکلیف، سازماندهی و طبقه بندی اطلاعات مشکل دارند.
کودکان عقب مانده ذهنی در حیطه اطلاعات شنیداری بیشتر از اطلاعات بینایی مشکل دارند و به همین دلیل گفتار و زبان یکی از بارزترین محدودیت های آن ها بوده و باعث اختلال در حرف زدن و گفتن کلمات می شود.
کودکان عقب مانده در سال های اولیه زندگی رشد زبان کند تری نسبت به سایر کودکان دارند و گفته های آن ها کوتاهتر و سادهتر است اما در مراحل بعدی تفاوت ها بیشتر جنبه کیفی پیدا می کنند.
برخی از کودکان عقب مانده در نوزادی تشخیص داده می شوند اما تشخیص برخی تا ۲ الی ۳ سالگی به تعویق می افتد.
۲.آسیب مغزی:
آسیب مغزی اغلب با عقب ماندگی ذهنی و یا سایر اختلالات هیجانی به اشتباه گرفته می شود. آسیب های مغزی ممکن است ناشی از عواملی مثل ضربه به سر، سکته مغزی، بد شکلی های مادرزادی جمجمه، فلج مغزی، تشنج، عفونت و یا تومور باشد. شایع ترین شکل آسیب مغزی در کودکان فلج مغزی و ضربه به سر می باشد.
۳.فلج مغزی:
فلج مغزی شامل گروهی از اختلالات دستگاه عصبی می باشد که ناشی از آسیب های مغزی اوایل دوران نوزادی یا جنینی می باشند.
فلج مغزی انواع مختلفی دارد.گاهی تاخیر در رشد مهارت های حرکتی کودک اولین نشانه برای تشخیص است. فلج مغزی ممکن است پا ها و دست ها، نیمی از بدن، کل بدن یا فقط یک اندام را درگیر کند.در بسیاری از موارد فلج مغزی با مشکلات گفتاری نیز همراه است و گاهاً مشکلات شناختی و زبانی نیز در این افراد دیده می شود. در اختلال فلج مغزی همه جنبه های گفتار نظیر تنفس، آوازسازی، تلفظ و کیفیت صدای فرد ممکن است دچار اشکال شود و کودک کلمات را اشتباه تلفظ کند.
۴. اوتیسم و دیگر اختلالات نافذ دوران رشد:
اختلالات نافذ دوران رشد شامل اوتیسم، سندروم رت، سندروم آسپرگر و اختلال از هم گسیختگی دوران رشد می شود که باعث بروز آسیب های شدید در زمینه مهارت های اجتماعی، مهارت های ارتباطی و بروز رفتار ها و علایق تکراری و کلیشهای خواهند شد.
این اختلالات در سال های اولیه زندگی فرد آغاز شده و اغلب همراه با عقب ماندگی ذهنی می باشند.
شناخته شده ترین و شایع ترین اختلال از این گروه، اختلال طیف اوتیسم می باشد که عموماً قبل از سه سالگی آغاز و تشخیص داده می شود و علائم اصلی آن وجود مشکلات عمده در تعاملات اجتماعی، گفتار و زبان و علایق و فعالیت های محدود می باشد.
در این اختلال رشد زبان ممکن است با تاخیر همراه باشد یا اصلاً رشد نکند. این افراد اغلب در آغاز کردن و ادامه دادن یک مکالمه با مشکل روبرو هستند و یا حتی وقتی گفتار رشد پیدا می کند از آهنگ مناسبی برخوردار نخواهد بود. دستور زبان در افراد اوتیسم اغلب خام است و در فهم زبان و مسائلی مثل سوالات، دستورالعمل ها، کنایه ها و لطیفه ها مشکل دارند.
۵. کم شنوایی:
کم شنوایی یا آسیب یا فقدان شنوایی به معنای نقص کامل یا نسبی در توانایی تمیز و فهم صدا ها می باشد. کم شنوایی انواع مختلفی داشته و به دلایل متفاوتی رخ می دهد اما همه انواع کم شنوایی می توانند بر رشد گفتار و زبان کودک تاثیر گذار بوده و باعث ایجاد اختلال در صحبت کردن کودک می شوند.
از آنجایی که کودکان کم شنوا قادر به شنیدن شکل درست گفتن کلمات و مقایسه آن با گفتار خودشان نیستند، اغلب اشتباه گفتن کلمات در این کودکان دیده می شود.
حتی کم شنوایی های موقت و دورهای _به ویژه آن هایی که در ۵ سال اول زندگی کودک رخ می دهند_ می توانند بر مهارت های شناختی، زبانی و تحصیلی آن ها تاثیرگذار باشند. چرا که ۵ سال اول زندگی هر کودک حساس ترین دوره رشد مهارت های گفتاری و زبانی او می باشد و کم شنوایی ها کودک را در بازه های زمانی قابل ملاحظهای از دریافت اطلاعات شنیداری از محیط اطراف محروم می کنند.
سن شروع، سن تشخیص، نوع و شدت کم شنوایی همگی بر میزان تاثیر آن بر توانایی های گفتار و زبان کودک و شدت اختلال در صحبت کردن و اشتباه گفتن کلمات در او تاثیر خواهد داشت.
در انواع نسبتاً شدید کم شنوایی کودک در تمامی جنبه ها مثل تعداد خزانه واژگانی، طول جمله، دستور زبان، تلفظ و تولید حروف، لحن و صدا دچار آسیب و اختلال می باشد.
۶. ناتوانی یادگیری:
این اصطلاح اشاره به گروه متنوعی از اختلالات دارد که با مشکلات و علائمی نظیر کسب و به کارگیری مهارت های شنیداری، اختلال در صحبت کردن، خواندن، نوشتن، استدلال و ریاضیات نمایان می شود. این مشکلات ناشی از عقب ماندگی ذهنی یا آسیب های مغزی نیست و شرایط محیطی و آموزشی نیز نقشی در ایجاد این مشکلات ندارند.
این کودکان معمولاً در تعریف کردن اطلاعات روزمره سازماندهی لازم در صحبت کردن را ندارند، ممکن است حین صحبت کردن خیلی مکث کنند و گاهاً صدا های موجود در برخی کلمات را جابجا یا حذف کنند و یا تغییر دهند.
ممکن است که این کودکان در شروع گفتار تاخیر نشان دهند و یا دیر تر از کودکان هم سن خود شروع به ساخت جمله های ساده نمایند اما اغلب مشکلات گفتار و زبان در آن ها آنقدر شدید نیست که قبل از مدرسه تشخیص داده شود. عمدتاً مشکل آن ها در سنین مدرسه و در یادگیری خواندن، نوشتن و گاهی ریاضیات نمایان می شود.برخی از این افراد با خدمات گفتار درمانی، کار درمانی، مشاورات روانپزشکی و پشتکار خود بر این مشکلات غلبه کرده و تا تحصیلات دانشگاهی نیز پیش می روند اما برخی دیگر تا بزرگسالی نیز با این مشکلات روبرو خواهند بود.
