شل حرف زدن یا در اصطلاح علمی گفتار دیزارتریک، به معنای دشواری در تولید صحیح و قابل فهم صدا ها و کلمات می باشد. افرادی که با این مشکل مواجه هستند ممکن است صدا های خود را ناقص، مبهم یا با اندازه ناصحیح تولید کنند. این اختلال می تواند شامل لکنت، تلفظ نادرست، تکرار آوا ها و موانع دیگری در تولید صدا ها باشد.
اگر خودتان به این نتیجه رسیده‌اید که شل حرف می زنید و یا دیگران شل حرف زدن را به شما خاطر نشان کرده‌اند، این مقاله مناسب شماست.
تعریف شل حرف زدن:
شل حرف زدن یا گفتاردیزارتریک یک اختلال گفتاری است که منجر به تولید غیرعادی و غیرقابل فهم صدا ها و کلمات خواهد شد. افرادی که با گفتار دیزارتریک مبتلا هستند، ممکن است به صورت نادرست، مبهم یا با تنش و ناهماهنگی در تولید صدا ها و کلمات حرف بزنند. این مشکلات می تواند در تلفظ حروف، ریتم گفتار، نحوه تنفس و چگونگی استفاده از عضلات گفتاری مشاهده شود.
علت اصلی شل حرف زدن:
شل حرف زدن یک اختلال نورولوژیک است و علت دقیق آن هنوز مشخص نیست. اما فرضیه هایی وجود دارد که اظهار می کنند این اختلال ممکن است به علت تنظیم نادرست عضلات گفتاری و اختلال در مسیر های عصبی مرتبط با تولید گفتار و صدا ها باشد.
تشخیص شل حرف زدن:
ارزیابی و تشخیص درست و دقیق شل حرف زدن و همچنین تنظیم برنامه درمانی مناسب برای گفتار دیزارتریک حتما نیازمند مشاوره و ارزیابی توسط یک آسیب شناس گفتار و زبان یا گفتاردرمان می باشد.
شل حرف زدن نشانه چیست؟
چندین اختلال وجود دارند که می توانند باعث شل حرف زدن شوند. برخی از این اختلالات عبارتند از:
اختلالات گفتاری تکاملی:
بعضی از افراد به دلایل ژنتیکی و یا تکاملی دچار مشکلاتی در تولید صدا ها و کلمات می شوند. مثال هایی از این اختلالات شامل لکنت و اختلالات تولیدی و تلفظی می شود.
اختلالات عصبی_عضلانی:
برخی از اختلالات عصبی عضلانی می توانند منجر به شل حرف زدن شوند.اختلالاتی همچون بیماری های ماهیچه‌‌ای، بیماری کرنی، دیستروفی عضلانی و نوروپاتی.
اختلالات دستگاه عصبی مرکزی:
برخی از اختلالات دستگاه عصبی مرکزی مانند سکته مغزی، تروما های مغزی، اختلالات عصبی ارثی و اختلال عصبی در ماهیچه های صورت می توانند منجر به شل حرف زدن شوند.
اختلالات دستگاه عصبی محیطی:
برخی از اختلالات دستگاه عصبی محیطی مانند اختلالات عصبی در عصب های صورتی که مسئول کنترل عضلات صورت هستند، می توانند موجب شل حرف زدن فرد شوند.
اختلالات عضلانی:
گاها اختلالات عضلانی مانند اختلالات عضلانی مرفولوژیک (مانند میوتونی، دیستروفی عضلاتی و آتروفی عضلانی) و اختلالات عضلانی عملکردی (مانند اختلالات تنش عضلانی و دیسکینزی) می توانند علت شل حرف زدن باشند.
در ادامه مهم است برای تشخیص دقیق و درمان مناسب با پزشک متخصص مانند پزشک عصب‌شناس، پزشک گوش و حلق و بینی یا آسیب شناس گفتار و زبان مشورت کنید. آن ها می توانند بر اساس علائم و تاریخچه پزشکی شما، تشخیص درست و دقیق را بگذارند و درمان مناسب شما را تعیین کنند.
درمان شل حرف زدن:
بسیاری از اختلالاتی که باعث شل حرف زدن می شوند قابل درمان هستند. اما نوع و اثربخشی این درمان ها بستگی به علت اصلی و شدت اختلال دارد.برخی از درمان ها شامل موارد زیر می شوند:
درمان حرفه‌ای (گفتاردرمانی):
تمرینات گفتار و زبان با کمک یک گفتاردرمان می تواند بهبود قابل توجهی در کنترل و بهبود شل حرف زدن ایجاد کند. این درمان شامل تمرینات تنفسی، تمرینات تلفظ، تمرینات عضلانی و تکنیک های رفتاری می شوند.
درمان دارویی:
در برخی موارد استفاده از دارو ها می تواند علائم شل حرف زدن را کاهش دهد. این دارو ها معمولا شامل محافظ های عصبی، دارو های عضلانی، دارو های ضدتشنج و دارو های ضداضطراب می شوند. همچنین، در برخی موارد می توان از دارو هایی که برای درمان علت اولیه شل حرف زدن تجویز می شوند )مانند درمان اختلالات عصبی_عضلانی یا اختلالات عصبی(استفاده کرد.
روش های درمانی جراحی:
در برخی موارد که اختلال شدید بوده و به سایر درمان ها مقاومت نشان داده است، روش های جراحی ممکن است مورد استفاده قرار گیرند. این نوع درمان شامل جراحی هایی از قبیل تنظیم عصبی_عضلانی، جراحی های ترمیمی و جراحی های ترمیمی عضلانی می باشد.
تمرین مناسب برای بهبود شل حرف زدن:
این تمرینات شامل بهبود کنترل عضلات گفتاری، تنظیم تنفس، بهبود تلفظ، ریتم گفتار و افزایش آرامش و اعتماد به نفس حین صحبت کردن می باشند. در ادامه برخی از تمرینات مناسب اختلال گفتار دیزارتریک را معرفی می کنیم:
• تمرینات تنفسی:
تمرینات تنفسی می توانند در بهبود این اختلال کمک کننده باشند. مثلا می توانید تمرین تنفس عمیق را انجام دهید. در این تمرین با کشیدن یک دم عمیق سعی کنید تا عضلات شکم و سینه را به طور کامل منقبض کنید و سپس با آرامش عمل بازدم را انجام دهید. این تمرین به بهبود کنترل تنفس و کاهش تنش و انقباض عضلانی کمک می کند.
• تمرینات عضلانی:
تمریناتی که بر افزایش قدرت عضلانی گفتاری تمرکز دارند، می توانند مفید واقع شوند. به طور مثال تمریناتی برای تقویت عضلات زبان و لب که شامل تکان دادن زبان به طرفین مختلف داخل و خارج دهان، خم کردن و باز کردن لب ها و گاها ماساژ های دهانی می شوند. این تمرینات باعث بهبود هماهنگی و کنترل عضلات گفتاری می شوند.
تمرینات تلفظ:
تمرینات تلفظ می توانند به بهبود تلفظ و همچنین روان‌تر شدن گفتار کمک کنند. انجام تکرار های صحیح تلفظ کلمات و جملات می تواند سودمند باشد. همچنین تمرینات تلفظ خاصی برای صدا هایی که در گفتار فرد اشتباه تولید می شوند، توسط گفتاردرمان تعیین می شوند.
آرامش‌بخشی و تمرینات متنوع: استفاده از تمرینات آرامش بخش مانند تمرینات تنفس عمیق، مدیتیشن، یوگا و تمرینات آرامش ذهنی می توانند در بهبود روند کنترل تنش و استرس کمک کنند باشند. این تمرینات به افزایش آگاهی فرد از بدن خود و تمرکز ذهنی کمک می کنند و در کنترل گفتار دیزارتریک موثر واقع می شوند.
توجه داشته باشید که، هرچند می توانید این تمرینات را در خانه انجام دهید اما بهتر است قبل از شروع هر گونه تمرین با یک گفتاردرمان مشورت کرده تا برنامه تمرینی مناسب و منطبق بر نیاز های خود را برای بهبود گفتارتان بدست آورید. همچنین مهم است تمرینات را با صبر و استمرار انجام دهید، چرا که تغییرات قابل توجه در گفتار نیاز به زمان و تمرین مکرر دارند.
