فرایند غلت زدن برای نوزادان، یک فرایند بسیار مهم و حیاتی برای تقویت عضلات تنه و بهبود حرکات و واکنشهای حرکتی لگن و همچنین تنه محسوب می شود.بسیاری از کودکان ممکن است به دلایل مختلف دچار مشکلات حرکتی بوده و در نتیجه فرآیند غلت زدن را دیر بیاموزند و یا هیچگاه نیاموزند. کاردرمانی برای غلت زدن نوزاد می تواند بهترین راه برای آموزش این فرآیند به کودک شما باشد.
زمان شروع نوزاد به غلت زدن
ممکن است حدوداً در سه الی چهار ماهگی کودک متوجه شوید که او می تواند کمی از پشت به سمت پهلوی خود غلت بزند.کمی پس از آن یعنی در حدود ۴ الی ۵ ماهگی احتمالاً کودک توانایی غلت زدن از سمت شکم به سمت پشت را کسب خواهد کرد.
معمولاً کودکان غلت زدن را ابتدا از سمت شکم به سمت پشت می آموزند و سپس بعد از چند هفته می توانند از سمت پست به سمت شکم نیز غلت بزنند.
به احتمال زیاد قبل از اینکه پروسه غلت زدن در کودک کامل شود خواهید دید که کودک از دستانش برای بالا بردن قفسه سینه و سر و گردن خود استفاده می کند. یک تغییر کوچک در تعادل نوزاد می تواند غلت زدن او را از سمت شکم به سمت پشت تغییر دهد.ممکن است کودک شما زودتر شروع به غلت زدن کند و این فرآیند را قبل از چهار ماهگی انجام دهد و یا ممکن است ترجیح دهد ابتدا از سمت پشت به سمت شکم غلت بزند و پس از اینکه برای این کار تسلط کافی پیدا کرد از سمت شکم به سمت پشت خود غلت بزند.
همانند تمامی نقاط عطف رشدی کودکان در محدوده های سنی متفاوتی برای اولین بار شروع به غلت زدن می کنند. همچنین جهت غلت زدن نیز ممکن است برای هر نوزادی متفاوت باشد. با این حال اگر کودکی به شش یا هفت ماهگی رسیده و اصلاً روی زمین غلت نمیزند و یا علاقه و تلاشی برای نشستن از خود نشان نمی دهد حتماً در این زمینه با یک متخصص اطفال و یا یک کاردرمانگر صحبت کرده و مشورت بگیرید.
چگونگی یادگیری غلت زدن نوزاد
برای فرایند غلت زدن ابتدا باید عضلات کودک به رشد و تکامل کافی رسیده باشند از جمله وجود قدرت کافی در قسمت سر و گردن.سپس باید کودک توانایی کنترل عضلات را به دست آورد همچنین کودک باید فضای مناسب برای غلت زدن و آزادی حرکت داشته باشد.
این مهارت ها را می توان با ارائه تمرینات روزانه روی شکم قرار دادن کودک به دست آورد.
از همان روزهای ابتدایی تولد روی شکم قرار دادن نوزاد یا حالت دمر برای آن ها فعالیت مناسبی می باشد. این فعالیت به صورت روی شکم قرار دادن نوزاد برای مدتی کوتاه می باشد. این فعالیت را با یک الی دو دقیقه در روز شروع کرده و با افزایش قدرت عضلات کودک به ۱۰ الی ۱۵ دقیقه در روز برسانید.
به دلیل مسائل ایمنی با شروع غلت زدن کودک از قرار دادن او در سطوح مرتفع حتماً خودداری کنید تا از زمین خوردن و لغزش نوزاد جلوگیری شود.
در حالی که برخی از کودکان از قرار گرفتن روی شکم خود خوشحال شده و لذت می برند، برای برخی دیگر از کودکان این فعالیت ناراحت کننده و استرس زا می باشد.
برای لذت بخش تر کردن این فعالیت زمانی که کودک در حالت دمر قرار دارد تصاویر سیاه و سفید به او نشان داده، با آهنگ و اسباب بازی های متفاوت حواس او را پرت کرده و هم سطح با کودک قرار گرفته تا با او بازی کرده و او را سرگرم کنید.
برای کودکانی که روی شکم قرار گرفتن را دوست ندارند می توانید این تمرین را در بازه های زمانی کوتاه تر و به دفعات بیشتری در طول روز انجام دهید تا از خستگی و ناراحتی کودک جلوگیری کنید و همچنین قدرت تحمل را برای جلسات طولانی تر آینده افزایش دهید.
دلایل غلت نزدن نوزادان
بسیاری از بیماریها و اختلالات همچون فلج مغزی، نارس بودن نوزاد، تاخیر های حرکتی و مشکلاتی از این قبیل می توانند دلیل برای عدم تمایل برخی از نوزادان به غلت زدن باشد که این مسئله باید حتماً توسط یک متخصص مغز و اعصاب کودکان و برخی کاردرمانگران مورد بررسی قرار بگیرد.
کاردرمانگر متخصص در زمینه کودکان پس از ارزیابی علل غلت نزدن نوزاد، عضلات و مفاصل او را مورد بررسی و معاینه قرار میدهد و دلایلی که باعث عدم توانایی نوزاد در غلت زدن شده است را کشف می کند.
دلایلی نظیر سفتی عضلات و مفصل ها و وجود رفلکس های اولیه نوزادی و از بین نرفتن آن ها می تواند مانع غلت زدن نوزاد شوند.
تمرینات کاردرمانی برای غلت زدن نوزاد
پس از انجام ارزیابی های لازم توسط کاردرمانگر تمرینات تسهیل برای غلت زدن نوزاد، بسته به نوع مشکل او ارائه می شود. برخی از این تمرینات که در منزل هم قابل اجرا هستند در زیر آورده شده.
۱. تمرین غلت زدن با ملحفه: برای این تمرین کودک را روی ملحفه به عرض می خوابانیم و به آرامی با حرکت دادن او به انتهای دیگر ملحفه حرکت غلت زدن را برای او ایجاد می کنیم.پس از اینکه نوزاد به انتهای ملحفه رسید این حرکت را در جهت دیگر تکرار می کنیم و مجددا انجام می دهیم.
توجه نمایید که این تمرین باید به آرامی انجام شود و در طول مدت آن باید از موقعیت دست نوزاد برای جلوگیری از گیر کردن آن در زیر بدنش آگاه باشیم.
۲. تمرین غلت زدن سه مرحلهای: در این تمرین نوزاد را به پشت خوابانده و یک پای او را خم می کنیم. سپس نوزاد را با استفاده از همان زانوی خم شده به سمت شکم می چرخانیم و در مرحله آخر پای خم شدهی شده نوزاد را صاف کرده و او را به حالت غلتیدن سوق می دهیم.
۳. تمرین غلتاندن روی سطح شیب دار: برای این تمرین از یک سطح شیبدار ملایم استفاده می کنیم. کودک را به پهلو خوانده و به آرامی شرایط را برای غلت زدن او در حالت موافق جاذبه فراهم می نماییم.
* تمرین کاردرمانی غلت زدن نوزاد که به آن ها اشاره شد حتماً باید توسط کاردرمانگر ارائه شوند چرا که در برخی شرایط مانند حالت های تشنجی شدید باید با احتیاط و دقت زیاد انجام داده شوند.
