آزمون رشدی ASQ
آزمون غربالگری سنین و مراحل تکامل (ASQ) یکی از معتبرترین ابزارهای سنجش رشد و تکامل کودکان از بدو تولد تا ۵ سالگی است که با هدف شناسایی بهموقع تأخیرهای رشدی طراحی شده است. این آزمون به والدین و مراقبین کودک کمک میکند تا با ارزیابی دقیق مهارتهای مختلف، روند رشد فرزند خود را بهتر بشناسند و در صورت نیاز، اقدامات حمایتی یا درمانی لازم را در کوتاهترین زمان انجام دهند. استفاده از ASQ علاوه بر پیشگیری از مشکلات جدیتر در آینده، به تقویت ارتباط والدین با کودک و آگاهی بیشتر آنها از نیازهای رشدی فرزندشان کمک میکند.
معرفی آزمون ASQ
آزمون ASQ شامل ۱۹ پرسشنامه برای ارزیابی رشد کودکان از ۴ تا ۶۰ ماهگی است. هر پرسشنامه بر اساس سن کودک طراحی شده و باید تنها در بازه زمانی یک ماه قبل یا یک ماه بعد از سن درجشده روی آن استفاده شود. این ساختار باعث میشود سنجش مهارتها دقیقتر و متناسب با مرحله رشدی کودک انجام شود.
هر پرسشنامه از ۳۰ سؤال در ۵ حیطه تکاملی تشکیل شده است: برقراری ارتباط، حرکات درشت، حرکات ظریف، حل مسئله و مهارتهای شخصی-اجتماعی. سؤالات به زبان ساده و به ترتیبی از آسان به دشوار طراحی شدهاند تا ارزیابی توانمندی کودک مرحلهبهمرحله انجام شود.
اجرای آزمون بهتر است در فضایی آرام و به شکل بازی انجام شود تا کودک احساس راحتی داشته باشد و پاسخها دقیقتر باشند. این ویژگی باعث میشود والدین با هر سطح سواد، بتوانند به راحتی و بدون فشار روانی برای کودک، پرسشنامه را تکمیل کنند.
نحوه تفسیر آزمون
در آزمون ASQ، هر سؤال سه گزینه پاسخ دارد: «بله»، «گاهی» و «هنوز نه». پاسخ «بله» به معنای انجام کامل فعالیت توسط کودک، «گاهی» به معنای شروع یا انجام ناقص فعالیت، و «هنوز نه» به معنای عدم شروع آن مهارت است. والدین باید بر اساس مشاهده واقعی یا اجرای عملی فعالیت، گزینه درست را انتخاب کنند.
پس از تکمیل پرسشنامه، پاسخها در هر یک از پنج حیطه تکاملی جمعبندی و امتیازدهی میشود. این امتیازها با جداول استاندارد مقایسه میشوند تا مشخص شود رشد کودک در هر حیطه در محدوده طبیعی، مشکوک به تأخیر یا نیازمند ارزیابی بیشتر است.
اگر امتیاز کودک در یک یا چند حیطه کمتر از حد تعیینشده باشد، توصیه میشود بررسیهای تخصصیتری توسط پزشک یا کاردرمانگر انجام شود. در صورت قرار گرفتن نتایج در محدوده مرزی، معمولاً آزمون پس از مدتی تکرار میشود تا تغییرات رشد کودک بررسی گردد.
مخاطب آزمون
آزمون ASQ برای والدین، مراقبین اصلی و مربیان کودک طراحی شده است؛ افرادی که بیشترین آشنایی را با رفتارها و مهارتهای روزمره کودک دارند. از آنجایی که پرسشها به زبان ساده تدوین شدهاند، والدین با سطح تحصیلات ابتدایی نیز میتوانند بهراحتی آن را تکمیل کنند.
این آزمون بهویژه برای کودکانی مناسب است که در گروه سنی ۴ ماهه تا ۵ ساله قرار دارند و نیاز به پایش منظم رشد و تکامل دارند. مراکز بهداشتی، کلینیکهای توانبخشی، مهدکودکها و حتی والدینی که به رشد فرزند خود حساس هستند، میتوانند از آن استفاده کنند.
علاوه بر والدین، متخصصان رشد، پزشکان کودکان و کاردرمانگران نیز از این آزمون برای شناسایی زودهنگام تأخیرهای رشدی و برنامهریزی مداخلات درمانی بهره میبرند.
راهنمای آزمون غربالگری ASQ :
پدر و مادر گرامي، اكنون كه امكان ارزيابي كودك شما با اين آزمون مهم فراهم شده است براي پاسخ دادن بـه سـوالات پرسشـنامه سنین و مراحل بـه چنـد نكته مهم زيرتوجه فرمائید :
- پرسشنامه طوري طراحي شده است كه كودك ممكن است نتواند تمام فعاليت هاي مورد اشاره در آن را انجام دهد. از این موضوع متعجب یا ناراحت نشوید .
- سوالات برای هر سن در 5 بخش اصلی طراحی شده اند :
- برقراری ارتباط ( عمدتا مربوط به سخن گفتن و شنوایی است )
- حرکات درشت ( عمدتا مربوط به حرکات پاها و بازوها است )
- حرکات ظریف ( عمدتا مربوط به حرکات دست ها وانگشتان است )
- حل مسئله ( عمدتا مربوط به درک مفاهیم است )
- شخصی _ اجتماعی ( عمدتا مربوط به رفتارهای فردی و رفتار های اجتماعی کودک است )
- در مورد پاسخ هر كدام از سوالات اگر شك داريد ، حتماً بايد فعاليت مورد اشاره در آن سوال را با كودك خود امتحان كنيـد و سـپس بـه سـوال پاسـخ دهيد .
- در 5 بخش اصلي ، هر سوال سه پاسخ « بلي » ، « گاهي » و « هنوز نه » دارد . توجه داشته باشيد كه بايستي فقط يكي از پاسخ ها علامت زده شــود .
- پاسخ « بلي » به معني اين است كه كودك در حال حاضر قادر است فعاليت مورد نظر را انجام دهد.
- پاسخ « گاهي » به معني اين است كه كودك به تازگي شروع به انجام فعاليت مورد نظر كرده است.
- پاسخ « هنوز نه » به معني اين است كه كودك هنوز شروع به فعاليت مورد نظرنكرده است.
- توجه داشته باشيد گاهي پيش مي آيد كه كودك فعاليت مورد نظر را قبلاً انجام مي داده است ولي حالا به دليل اينكه فعاليت پيشرفته تـري را يـاد گرفتـه است ديگر آن فعاليت قبلي را انجام نمي دهد يا به ندرت انجام مي دهد. مثلاً اگر سوال شده است « آيا كودك چهار دست و پا مي رود ؟ » اگر كودك شما قبلاً چهار دست و پا مي رفته ولي حالا ديگر راه مي رود، در اين صورت باز هم بايد پاسخ « بلي » را علامت بزنيد .
- پاسخ به سوالات پرسشنامه را به يك بازي خانوادگي تبديل نماييد، تا هم شما و هـم كودكتـان از آن لـذت ببريـد. بهتـراسـت كـودك هنگـام تكميـل پرسشنامه آماده بازي باشد.
- توجه كنيد كه بايستي مشخص فرماييد كه چه كسي پرسشنامه را تكميل مي نمايد. منظور كسي است كه در مـورد كـودك اطلاعـات بيشـتري دارد و او است كه به سوالات پاسخ مي دهد. به اين منظور نام و نسبت او با كودك را در قسمت بالا در پرسشنامه بنويسيد .
برای شروع آزمون اطلاعات خود را وارد نمایید
انتخاب آزمون مورد نظر :
نکات تکمیلی :
- پرسشنامه غربالگری سنین و مراحل تکامل حاوی ۱۹ پرسشنامه برای ۱۹ گروه سنی مختلف از ۴ تا ۶۰ ماهگی است که توسط والدین یا مراقب کودک تکمیل میشود.
- فواصل انجام غربالگری با این تست در سال اول و دوم هر دو ماه یکبار، در سال سوم هر سه ماه یکبار و در سال چهارم و پنجم هر شش ماه یکبار است. در اغلب موارد این پرسشنامه ها میتوانند به خوبی شیرخوارانی را که به ارزیابی های بیشتر یا مداخلات درمانی زودرس نیاز دارند از کودکان سالم جدا کنند.
- هر پرسشنامه حاوی ۳۰ سوال در 5 حیطه است که به زبان ساده در مورد تکامل کودک نوشته شده و در آن سوالات هر حیطه به ترتیب از فعالیت های آسان تر به فعالیت های سخت تر مرتب شدهاند.
- سوالات هر پرسشنامه به ۵ حیطه تکاملی تقسیم شده است که عبارت اند از :
- حیطه برقراری ارتباط مانند : قان و غون کردن، صدا در آوردن از دهان، گوش کردن و درک معنی گفته ها
- حیطه حرکات درشت مانند : حرکات تنه، بازوان و پاها
- حیطه حرکات ظریف مانند : حرکات ظریف دست و انگشتان
- حیطه شخصی _ اجتماعی مانند : بازی های فردی، کارهای اجتماعی مثل بازی در جمع، بازی با اسباب بازی و…
- حیطه حل مسئله مانند : یادگیری و بازی با اسباب بازی ها
- ضمنا دقت بفرمائید که هر پرسشنامه را تنها ميتوان از 1 ماه قبل تا 1 ماه بعد از سن قيد شده بر روي آن استفاده كرد. به عنوان مثال پرسشنامه مخصوص 12 ماهگي را تنها ميتوان براي كودكان 11 تا 13 ماهه استفاده كرد
- پرسشنامه سنین و مراحل تکامل براي والدين با تحصيلات پايان ابتدايي طراحي شده است. لذا پدران و مادران بي سواد يا كم سواد كه نميتوانند خود آن را تكميل كنند بايد اين كار را به كمك يك فرد با سواد ديگر در همان خانه انجام دهند در اين صورت فرد باسواد بايد سوالات را براي پدر و مادر بخواند و پاسخ مورد نظر آنها را علامت بزند.
