جمع شدن آب دهان یا افزایش ترشح بزاق، مشکلی است که بسیاری از افراد در سنین مختلف با آن مواجه میشوند. علت جمع شدن آب دهان میتواند بسیار ساده و موقتی باشد، مثل خوردن غذاهای ترش یا تجربه دوران بارداری؛ اما گاهی نیز ممکن است نشاندهنده یک مشکل زمینهای مانند رفلاکس، عفونت یا بیماریهای عصبی باشد.
اگر این مسئله در فرزندتان دیده میشود یا خودتان با آن دستوپنجه نرم میکنید، مطالعه این مطلب میتواند کمک خوبی برای درک دلایل و راهکارهای درمانی آن باشد.
مشکلات جمع شدن آب در دهان:
غدد بزاقی به طور میانگین روزانه در حدود ۰.۷۵ تا ۱.۵ لیتر بزاق تولید و ترشح می کنند و بیشتر شدن میزان ترشح بزاق از این مقدار می تواند غیر عادی تلقی شود. زمانی که ترشح بزاق بیش از حد باشد فرد در صحبت کردن و غذا خوردن با مشکل مواجه می شود و این امر می تواند سبب بروز مشکلات اجتماعی و همچنین کاهش اعتماد به نفس افراد شود.
علت جمع شدن آب در دهان:
به طور کلی زیاد شدن بزاق و به دنبال آن جمع شدن آب در دهان دلایل متفاوتی دارد و یافتن علت جمع شدن آب در دهان می تواند به شما کمک کند تا هرچه راحتتر و سریعتر از شر این مسئله خلاص شوید. زیاد شدن میزان بزاق به صورت مقطعی مشکل جدی برای فرد ایجاد نمی کند اما زمانی که این عارضه طولانی شده و باعث بروز مشکلاتی مانند اختلالات بلع و سرازیر شدن بزاق به بیرون دهان شود، ضروری است که حتماً برای درمان اقدام شود.
رژیم غذایی:
برخی از مواد غذایی می:توانند به طور موقت موجب زیاد شدن بزاق دهان و در نتیجه جمع شدن آب در دهان شوند. مواد غذایی که حالت اسیدی دارند مانند میوه های ترش مزه، مرکبات و غذا های ترش می توانند علت جمع شدن آب در دهان به صورت موقتی باشند. همچنین مصرف غذا های شیرین نیز با افزایش ترشح بزاق دهان رابطه مستقیمی دارد.
سن:
میزان بزاق در نوزادان زیر دو سال بیشتر از یک فرد بزرگسال می باشد. در واقع بیشترین میزان بزاق در سنین ۳ الی ۶ ماهگی در دهان ترشح می شود و این زمانی است که کودک در حال دندان درآوردن می باشد. بنابراین علت جمع شدن آب در دهان نوزاد در اکثر مواقع طبیعی بوده و نشانه مشکل خاصی نمی باشد.
از طرف دیگر با افزایش سن و ریختن دندان ها، بسته شدن کامل دهان و لب ها برای فرد سخت شده و این امر سبب سرازیر شدن آب دهان به بیرون از دهان خواهد شد.
بارداری:
علت جمع شدن آب در دهان خانم های باردار اغلب تغییرات هورمونی می باشد. برخی از خانم های باردار به دلیل تهوع آب دهان خود را کمتر قورت می دهند که در این شرایط بزاق در دهان جمع می شود. این وضعیت اغلب در خانم هایی که ویار های بارداری و حالت تهوع دارند شایع می باشد. این جمع شدن آب در دهان در سه ماهه اول بارداری رایج است و پس از آن برطرف می شود.
اصلیترین دلیل این موضوع خنثی کردن حالت اسیدی دهان پس از حالت تهوع، استفراغ و ریفلاکس می باشد.
مشکلات گوارشی:
سوزش و ریفلاکس معده می تواند یک گزینه دیگر از علت جمع شدن آب در دهان باشد. ریفلاکس سبب بالا آمدن اسید معده به سمت مری شده و با تحریک مری سنسور های اسید در انتهای مری تحریک می شوند و در نتیجه غدد بزاقی، بزاق بیشتری ترشح می کنند تا حالت اسیدی دهان را خنثی کرده و محیط دهان را قلیایی کنند. در واقع بزاق دهان قلیایی است و باعث خنثی کردن اسید معده می شود.
ابتلا به بیماری های خاص:
ابتلا به برخی بیماری های خاص مانند پارکینسون و حمله قلبی منجر می شوند تا ترشح بزاق افزایش پیدا کند. برخی از بیماری هایی که موجب افزایش ترشح بزاق می شوند:
- فلج بلز
- فلج مغزی
- بزرگ شدن زبان
- ناتوانی ذهنی
- سکته
- هاری
- مسمومیت
عوامل خارجی در علت جمع شدن آب در دهان:
در برخی موارد افزایش ترشح بزاق و جمع شدن آب در دهان تحت تاثیر عوامل بیرونی می باشد. مثلاً گاهی اوقات غدد بزاقی با قرار گرفتن بدن در معرض دود، سموم و آفتکش ها ترشح بزاق را افزایش می دهند تا دفع این سموم از بدن راحتتر انجام شود.
عفونت:
گاهی اوقات عفونت علت زیاد شدن آب دهان می باشد. در واقع زمانی که در بدن شما عفونتی رخ می دهد، غدد بزاقی با تولید و ترشح بیشتر بزاق به دفع باکتری ها کمک می کنند. در چنین شرایطی با درمان و از بین رفتن عفونت، میزان بزاق به حالت نرمال باز می گردد.
برخی از عفونت هایی که علت جمع شدن آب در دهان هستند عبارتند از:
- گلو درد استرپتوکوکی
- مونو نوکلئوس
- عفونت های سینوسی
- ورم لوزه ها
- آبسه پره تونسیلار
سایر علت های جمع شدن آب در دهان:
- مصرف برخی دارو های ضد افسردگی، مسکن و ضد تشنج
- استفاده از دندان مصنوعی
- وجود زخم یا التهاب در دهان
- عدم رعایت بهداشت دهان و دندان
- نیش عنکبوت سمی
- مصرف قارچ سمی
- شکستگی فک
- نامرتب بودن دندان ها
- ابتلا به سندروم داون و اوتیسم
- انسداد بینی
- اختلال در حس لامسه
- عدم کنترل سر و گردن
برای غربالگری، مشاوره و رزرو نوبت، با شماره های زیر تماس بگیرید:
درمان جمع شدن آب در دهان؛ ۷ راهکار ساده و مؤثر
اگر شما یا فرزندتان با مشکل جمع شدن آب دهان روبهرو هستید، نگران نباشید. این موضوع گرچه ممکن است آزاردهنده باشد، اما در بسیاری از موارد با چند اقدام ساده قابل کنترل است. در ادامه ۵ راهکار مؤثر را با هم مرور میکنیم.
1. بررسی و درمان علت زمینهای
اولین قدم برای درمان، پیدا کردن علت اصلی است. اگر فرزندتان دچار رفلاکس معده، عفونت گلو یا مشکلات عصبی مثل فلج مغزی است، حتماً با پزشک مشورت کنید تا درمان پایهای شروع شود. در بزرگسالان هم بررسی بیماریهای گوارشی و عصبی بسیار مهم است.
2. اصلاح تغذیه کودک و بزرگسال
بعضی خوراکیها مثل مرکبات، غذاهای ترش، شیرینیها یا خوراکیهای تند، باعث تحریک غدد بزاقی میشوند. بهتر است برای مدتی این نوع مواد غذایی را حذف یا کاهش دهید و واکنش بدن را بررسی کنید. در کودکان هم بهتر است از میوههای اسیدی یا آلوچه پرهیز شود.
3. بهداشت دهان و دندان را جدی بگیرید
گاهی یک زخم کوچک، التهاب یا عفونت در دهان باعث افزایش بزاق میشود. مسواک زدن منظم، استفاده از دهانشویه مناسب و مراجعه منظم به دندانپزشک، میتواند ترشح بزاق را کنترل کند.
4. تمرین بلع و کنترل دهان برای کودکان
برای کودکانی که دچار تأخیر رشدی یا اختلال بلع هستند، تمرینهایی مثل لببستن طولانیتر، مکیدن نی یا تلفظ حروف خاص میتواند کمککننده باشد. گفتاردرمانی هم در این موارد تأثیر زیادی دارد.
5. بررسی داروهای مصرفی
اگر بزرگسالی هستید که اخیراً داروی جدیدی مصرف میکنید و متوجه افزایش آب دهان شدید، احتمال دارد دارو عامل این موضوع باشد. بهتر است این موضوع را با پزشکتان در میان بگذارید تا در صورت نیاز، جایگزین مناسبی پیشنهاد دهد.
6. استفاده از دستمال یا محافظ بالش برای کودکان
برای مدیریت موقتی، بهخصوص در کودکان نوپا، استفاده از دستمال گردنی مخصوص یا کاور بالش شبانه میتواند از خیس شدن لباس و محیط خواب جلوگیری کند و خیال مادر را آسودهتر کند.
7. مراجعه به متخصص گفتاردرمانی
در نهایت، اگر این مشکل ادامهدار بود، مراجعه به درمانگر تخصصی مثل گفتاردرمانگر یا کاردرمانگر میتواند کمک بزرگی باشد. آنها میتوانند با بررسی دقیقتر، تمرینهای شخصیسازیشدهای پیشنهاد دهند که به کنترل این موضوع کمک کند.
سخن پایانی
در بسیاری از موارد، علت جمع شدن آب دهان نگرانکننده نیست و با اصلاح سبک زندگی، رژیم غذایی و رعایت بهداشت دهان و دندان قابل کنترل است. با این حال، اگر این وضعیت طولانی شد یا بر زندگی روزمره شما یا کودکتان تأثیر گذاشت، مشاوره با یک درمانگر حرفهای میتواند راهگشا باشد. شناخت علت، نخستین گام برای درمان است؛ پس اگر این موضوع ذهنتان را مشغول کرده، همین امروز برای بررسی بیشتر اقدام کنید.
