اختلال بیش فعالی و نقص توجه (ADHD) یکی از شایع ترین اختلالات تکاملی عصبی در دوران کودکی می باشد. این اختلال معمولا در اوایل دوران کودکی تشخیص داده می شود و اغلب تا بزرگسالی ادامه پیدا می کند. کودک مبتلا به بیش فعالی ممکن است در توجه و کنترل رفتار های سریع و ناگهانی دچار مشکل شوند، بیش از حد فعال و تکانشگر باشند، و یا بدون فکر کردن درباره تبعات رفتار های خود عمل کنند. اگر مشکوک به بیش فعالی کودک خود هستید این مقاله را بخوانید تا روش رفتار با کودک بیش فعال را بدانید.
اگر کودکی بیش از شش مورد از علائم بیش فعالی را طی شش ماه از خود نشان دهد، تشخیص بیش فعالی دریافت می کند. در واقع هیچ آزمون و یا آزمایش مشخصی برای تشخیص بیش فعالی وجود ندارد.
تکانشگری: اعمال بدون فکر کودک_ تحرک داشتن دائمی_ بی قراری و پیچ و تاب خوردن_ حواس پرتی_ انجام کار های خطرناک بدون توجه به پیامد ها_ بی توجهی و گوش ندادن به صحبت و توصیه بزرگتر ها_ پیروی نکردن از فرمان بزرگتر ها_ اختلال در تکلم و همچنین خواندن و نوشتن_ صحبت کردن بیش از حد_ مشکلات خلق و خو_ پریدن وسط صحبت های دیگران و ایجاد مزاحمت برای دیگران_ خودآزاری مثل کندن مو، مژه، ناخن…_ به راحتی پریشان شدن_ ناسازگاری با شرایط جدید
بهترین شیوه های رفتار با کودک بیش فعال :
۱. الگوی رفتاری خودتان
فرزند شما هر آنچه که شما انجام می دهید را انجام می دهد و برای اینکه چگونه در دنیای بیرون رفتار کند از شما الگو می گیرد.شما باید از رفتار های خودتان در جهت راهنمایی فرزندتان کمک بگیرید. اگر می خواهید که فرزندتان از کلمه “لطفاً” استفاده کند خودتان باید این کلمه را به کار ببرید. اگر نمی خواهید فرزندتان با صدای بلند صحبت کند همیشه باید صدای خودتان را در سطح معقول نگه دارید.به یاد داشته باشید آنچه را که در عمل اثبات می کنید بسیار مهمتر از حرف هایی است که می زنید.
۲. ابراز احساسات به صورت صادقانه
به صورت کاملاً صادقانه به فرزندتان نشان دهید که رفتار های او چه تاثیری بر شما می گذارد. احساسات کودک شما از خود شما تاثیر می پذیرد.شما برای فرزندتان شبیه به یک آینه هستید.او احساسات و رفتار های شما را دریافت کرده و بازتاب می دهد.
حدوداً در سن سه سالگی کودک توانایی اینکه احساس خود را به صورت واقعی نشان دهد را خواهد داشت. مثلاً وقتی شما می گویید که “من از این زندگی خسته شده ام” و با ضمید “من” جمله را آغاز می کنید، به کودکتان این امکان را می دهید که زندگی را از دیدگاه شما ببیند. بنابراین باید حتما در انتخاب جملاتتان بسیار دقیق باشید.
۳.تقویت رفتار های مثبت کودک بیش فعال
کار های خوب و مثبت فرزندتان را تقویت و تشویق کنید. زمانی که کودک به گونه ای رفتار می کند که مورد پسند شما است می تواند از جملات تشویق کننده استفاده کنید. مثلا وقتی فرزندتان تکالیفش را به موقع و سر وقت انجام می دهد، به او بگویید: من به داشتن فرزندی مثل تو افتخار می کنم!
۴.شنونده خوبی باشید
گوش کردن به عقاید کودک بیش فعال یکی از راه های کنترل کردن او می باشد اگر فرزندتان نتواند عقاید خود را به خوبی مطرح کند، دچار ناامیدی و یاس خواهد شد.شما می توانید با یک جمله بسیار ساده از بروز این ناامیدی در کودک جلوگیری نمایید.جمله ای مثل: من میدونم که تو چه احساسی داری و کاملا درکت می کنم. با این جمله نه تنها به کودک کمک کرده تا بر کشمکش های درونی خود غلبه کند، بلکه به او ثابت می کنید که عقاید و مورد احترام شما واقع می شود.
۵. مرزبندی های دقیق داشته باشید
مرز های مشخصی بین خود و فرزندتان تعیین کنید. قبل از اینکه در کار های شخصی کودک دخالت کنید، از خودتان بپرسید: آیا این دخالت واقعا ضروری است؟ بهتر است که درخواست ها، دستورالعمل ها و پاسخ های منفی را به حداقل ترین حالت ممکن برسانید تا از بروز تقلا های درونی و احساس های ناهنجار جلوگیری نمایید.هنگام صحبت های جدی مقابل کودک زانو بزنید.زانو زدن بر روی زمین به طوری که در مقابل کودک قرار بگیرید، یکی از قوی ترین راه های برقراری ارتباط مثبت با او می باشد.وقتی به کودک نزدیک می شوید به او این اجازه را می دهید که از لحن صدای شما آنچه در ذهن دارید را دریافت کرده و بر روی آنچه مدنظر شماست تمرکز کند. وقتی توجه کودک را به خود جلب کنید لازم نیست او را به اجبار وادار به انجام کاری کنید.
۶.نه یعنی نه
فرزند شما باید بداند که با گریه کردن و داد و فریاد کاری از پیش نمی برد. شما با توجه کردن به این فریاد ها و عمل کردن به خواسته کودک این رفتار او را تشویق می کنید. در چنین مواقعی بگویید نه یعنی نه. و تحت هیچ شرایطی خواسته اش را برآورده نکنید. اگر به کودک نه بگویید و در نهایت این کار را برایش انجام دهید او عادت می کند تا برای کوچکترین خواسته هایش ناله و شکایت کند چرا که می داند در نهایت موفق خواهد شد. باید از ایجاد این حس در فرزندتان جلوگیری کرده و به او یاد دهید که باید قوی باشد.
۷. مسئولیت پذیری را آموزش دهید
به کودکتان فرصت تجربه کردن دهید.با رشد کردن و بزرگ شدن کودک مسئولیت رفتار هایش را به خودش واگذار کرده و اجازه دهید مراحل رشد طبیعی رفتارش را تجربه کند.لازم نیست دائما مسئولیت هایش را به او گوشزد کنید.با توجه بیش از حد به فرزندتان تجربه و رسیدن به احساس مسئولیت پذیری را از او سلب خواهید کرد. بنابراین فرصت را در اختیار کودک قرار داده تا خودش به نتایج منطقی دست یابد.
